Atëherë kur shqiptarët menduan se edhe hekurudha në vend, do të ishte një kujtim i së shkuarës, duket se interesi rajonal për këtë të fundit është zgjuar tepër.
Në të gjitha vendet që rrethojnë Shqipërinë sot, hekurudha zë një peshë të caktuar në transportin e përgjithshëm dhe një rrol në ekonomitë e tyre, por vetëm Shqipëria duket sikur ka hequr dorë nga ky shërbim.
Të paktën në atë të udhëtarëve, kur pesha specifike në këtë lloj transporti ka rënë vit pas viti, për t’u bërë thuajse minimale.
Vëmendja kohët e fundit në rajon për hekurudhën u rrit së tepërmi sidomos pas marrëveshjes së rëndësishme ekonomike mes Serbisë dhe Kosovës, nënshkruar në Shtëpinë e Bardhë në Washington D.C., SHBA, mes Presidentit Viçiç, Kryeministrit kosovar, Hoti dhe Presidentit të SHBA-ve, Donald Trump.
Një nga pikat më të rëndësishme të kësaj marrëveshjeje historike ishte pikërisht investimi nga ana e SHBA-ve për hekurudhën Serbi-Kosovë e cila duket se si derivat të saj përfundimtar do të ketë edhe portin e Durrësit, duke kaluar paralel me “Rrugën e Kombit”.
Nisja e këtij superinvestimi, pritet t’u japë hov ekonomive të dy shteve, por një përfshirje të gjerë duket se do të gjejë edhe vet Shqipëria, si pjesë integrale e këtij super-projekti.
Hekurudha shqiptare
Pak vite më parë sektori i hekurudhave i’u nënshtrua ndryshimeve drastike në kuadrin ligjor, por avancimi konkret me efekte në terren duket se ka mbetur në vend.
Projekti që u duk se do të merrte zhvillimin më të shpejtë dhe do të gjente zbatim, ishte ai për hekurudhën Tiranë-Durrës dhe me një degëzim Tiranë-Rinas, por kur punimet priteshin të nisnin në qershor të këtij viti, kriza e pandemisë duket se ndryshoi edhe planet e qeverisë.
Por hekurudha shqiptare është shumë më shumë sesa ajo në Tiranë-Durrës, edhe pse pjesa më e madhe e saj aktualisht është e amortiozuar.
Por gjithsesi ka plane (të paktën në letër) për ndërhyrje në disa linja për rehabilitimin e tyre, ndërkohë që kilometra të tëra në shumë linja janë zhdukur totalisht.
Segmente të tëra hekurudhore si ai Milot-Rrëshen, apo Librazhd-Përrenjas-Guri i Kuq, i janë zhdukur tashmë hartës së rrugëve hekurudhore, pasi në shumë zonë këtyre ose u janë mbivendosur projektet rrugore, si në rastin e “Rrugës së Kombit” (linja Milot-Rrëshen), apo atij të rrugës Pogradec-Lin-Qafë Thanë.
Hekurudha e “Korridorit 8”
Por teksa Shqipëria mbetet ende te projektet në letër, në njërën nga linjat që duhet të lidheshim me Maqedoninë e Veriut, procesi ka avancuar në vendin fqinjë, që po kërkon financim prej 426 milionë euro për të ndërhyrë në linjën Kërçovë deri në kufirin me Shqipërinë.
Sipas “SeeNews” lidhja hekurudhore, pjesë e korridorit 8 të transportit që kalon nga lindja-perëndimi përmes Evropës Juglindore, është planifikuar të kalojë përmes Kërçovës dhe Strugës në perëndim të Maqedonisë së Veriut në fshatin Lin në Shqipërinë Juglindore.
Në vitin 2018, kompania publike e Transportit Hekurudhor të Maqedonisë së Veriut tha se, seksioni hekurudhor pritej të ishte plotësisht funksional deri në 2023.
Në Shqipëri kjo linjë lidhet me hekurudhën Durrës-Rrogozhinë-Pogradec-Lin- Maqedoni (Pan European Corridor VIII), pjesë e rrjetit të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe po punohet për ta kualifikuar si rrjet bazë deri në vitin 2023, me perspektivën për një zgjatim indikativ të Korridorit “Orient/East Med TEN-T Corridor”.
Financimi i projektit
Sipas deklaratave nga përfaqësues të Hekurudhës Shqiptare në fillim të këtij viti, aktualisht ka përfunduar studimi i fizibilitetit për rindërtimin e këtij korridori rrugor, si dhe për dizajn paraprak të rrugës Durrës-Rrogozhinë. Më pas do të aplikohet te WBIF, për një grant prej 50% të investimit (64 milionë euro).
Ky projekt ka dalë me rezultate të mira sa i përket trafikut të pasagjerëve, por problem në këtë projekt është pjesa e Maqedonisë, e cila është tepër e shtrenjtë, në rreth 600 milionë euro, si dhe gjetja e një gjuhe të përbashkët për pikën e daljes nga Shqipëria, që fillimisht ishte planifikuar në Lin, por ka pasur shqetësime për ndikimin në mjedis.
Përmes një granti prej 1.7 milionë eurosh nga Banka Europiane e Investimeve (EIB), po hartohet dizajni paraprak dhe i detajuar i rindërtimit të hekurudhës Rrogozhinë-Pogradec. Më pas do të aplikohet për një grant për 50% të investimit (300 milionë euro).
Po kryhet një studim para-fizibiliteti për lidhjen hekurudhore Shqipëri- (Kapshticë/Kristalopigi) – Greqi, në kuadër të programit INTERREG CBC Shqipëri-Greqi.
Projekti do të përfundojë në fillim të vitit 2021 dhe më pas do të aplikohet për studimin e fizibilitetit dhe dizajnit të detajuar. Me leverdi shihet sidomos lidhja hekurudhore me Greqinë, e cila nëse realizohet, mund të nisen çdo ditë dy trena pasagjerësh, duke mundësuar dhe lidhjen me gjithë Europën.
/Burimi: Monitor.al/ Përshtati: GazetaReforma.com/
