Skip to content
Kryesore

Durrësi harron tragjedinë e tërmetit: Ndërhyrje pa kontroll në pallate, KLSH zbulon shkeljet e IMT-së

· 5 min lexim

Gati shtatë vjet pas tërmetit shkatërrimtar të 26 nëntorit 2019, që la pas 51 viktima, qindra të plagosur dhe dëme materiale prej miliona eurosh, në Durrës vijojnë ndërhyrjet e pakontrolluara në apartamente dhe në katet e para të pallateve. Ndërkohë, një auditim i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) ka zbuluar shkelje serioze në veprimtarinë e Inspektoratit të Mbrojtjes së Territorit (IMT) të Bashkisë Durrës.

Sipas një investigimi të BIRN, ndërhyrjet në ndërtesat ekzistuese kanë rifilluar pavarësisht paralajmërimeve të ekspertëve, të cilët pas tërmetit të vitit 2019 identifikuan ndryshimet e pakontrolluara në strukturat e godinave si një nga faktorët që përkeqësuan pasojat e fatkeqësisë.

Inxhinieri Alier Cara ngre shqetësimin se qyteti duket se i ka harruar shpejt pasojat e tragjedisë. Sipas tij, ndryshimet në planimetrinë e ambienteve shpesh justifikohen me pretendimin se tërmete të fuqishme në Durrës ndodhin mesatarisht një herë në 100 vjet.

Ai paralajmëron se një arsyetim i tillë krijon një ndjenjë të rreme sigurie dhe përdoret për të justifikuar ndërhyrjet në ndërtesa të ndërtuara në periudha të ndryshme.

KLSH zbulon qindra shkelje dhe vendime të pazbatuara

Problemet me kontrollin e ndërtimeve pasqyrohen edhe në auditimin e KLSH-së, të publikuar gjatë vitit 2026.

Nga verifikimet rezulton se në 200 raste, kryeinspektori i IMT-së së Bashkisë Durrës nuk kishte nxjerrë urdhrat për ekzekutimin e vendimeve të prishjes së ndërtimeve të paligjshme.

Në 23 raste të tjera, megjithëse ishin konstatuar elementë që përbënin dyshime për veprën penale të ndërtimit të paligjshëm, inspektorati nuk i kishte referuar rastet pranë institucioneve ligjzbatuese.

Auditimi evidentoi gjithashtu mungesë të njëtrajtshmërisë në trajtimin e shkeljeve. Disa ndërtime pa leje, përfshirë mure rrethuese dhe porta, ishin referuar për ndjekje penale, ndërsa për raste të tjera nuk ishte ndjekur e njëjta procedurë.

Probleme janë konstatuar edhe në vendosjen dhe administrimin e gjobave.

Në 65 raste, IMT kishte vendosur gjoba fikse prej 500 mijë lekësh për punime pa leje, pa respektuar metodologjinë ligjore të përllogaritjes. Në 252 raste të tjera mungonin dokumentet që vërtetonin se subjektet ishin njoftuar për gjobat.

Gjatë periudhës 2023–2024, inspektorati vendosi gjoba në vlerën e përgjithshme prej rreth 79.5 milionë lekësh, por arkëtoi vetëm 10 milionë lekë, afërsisht 13% të totalit.

KLSH konstatoi se institucioni nuk kishte ndjekur në mënyrën e duhur procedurat për ekzekutimin e detyrueshëm të detyrimeve të papaguara.

Megjithatë, raporti i auditimit nuk përcakton nëse shkeljet e evidentuara lidhen drejtpërdrejt me ndërhyrjet në strukturat e pallateve. Gjetjet tregojnë probleme më të gjera në kontrollin e territorit dhe zbatimin e masave ndaj ndërtimeve të paligjshme.

Dyqanet kthehen në apartamente, banorët nuk dinë nëse punimet janë të sigurta

Në Durrës, veçanërisht pas përfundimit të sezonit turistik, shtohen rikonstruksionet në ambientet tregtare dhe të shërbimit. Në shumë raste, punimet shoqërohen me ndryshime të funksionit dhe të organizimit të hapësirave.

Në një pallat pranë shëtitores “Taulantia”, ambientet tregtare të katit të parë janë shndërruar në miniapartamente për qiradhënie afatshkurtër.

Beniamin Doda, banor i zonës, i tha BIRN se kjo mënyrë shfrytëzimi duket se u siguron pronarëve fitime më të larta sesa aktivitetet e mëparshme tregtare.

Sipas tij, ndërhyrjet nuk kufizohen vetëm në katet e para, por kryhen edhe në apartamentet e banimit, ku punimet mund të vazhdojnë për javë të tëra dhe, sipas pretendimeve të tij, të tejkalojnë projektet fillestare.

Banorët shpesh nuk kanë mundësi të verifikojnë nëse punimet janë të autorizuara apo nëse janë respektuar kushtet teknike të sigurisë. Dokumentacioni që vendoset në hyrje të ambienteve nuk u jep domosdoshmërisht informacion të mjaftueshëm për natyrën e ndërhyrjeve.

Arkitekti Artan Kaçani e lidh këtë situatë me dobësitë e sistemit të kontrollit, mungesën e një regjistri të plotë të njësive të shërbimit dhe monitorimin e pamjaftueshëm gjatë punimeve.

Sipas tij, këto mangësi krijojnë hapësira për ndryshime të planimetrive dhe destinacionit të ambienteve, pa ndjekur procedurat përkatëse.

Ekspertët sqarojnë se ndryshimi i funksionit të një ambienti nuk rrezikon automatikisht qëndrueshmërinë e një pallati. Rreziku shfaqet kur punimet prekin elementët mbajtës të ndërtesës pa projekt teknik dhe pa mbikëqyrje profesionale, veçanërisht në një zonë me aktivitet sizmik.

Shtatë vjet pas tragjedisë, Durrësi ende përballet me pasojat

Ndërsa ndërhyrjet në ndërtesat ekzistuese vijojnë të ngrenë shqetësime, rreth një mijë familje që humbën banesat gjatë tërmetit të vitit 2019 po zhvendosen në lagjen e re të ndërtuar në Spitallë, disa kilometra larg qendrës së Durrësit.

Sipas raportimit, as në lagjen e re të quajtur “Rilindja”, as në qendrën e qytetit nuk është vendosur një simbol përkujtimor për shkatërrimet e tërmetit dhe rëndësinë e sigurisë së ndërtesave.

Nga ana tjetër, inxhinieri Alier Cara vlerëson punën e Institutit të Ndërtimit në Tiranë, në bashkëpunim me Agjencinë Zvicerane për Zhvillim, për përmirësimin e kapaciteteve të vlerësimit të dëmeve nga tërmetet.

Programi, që ka përdorur Durrësin si model, përfshin edhe trajnimin e inxhinierëve për vlerësimin e dëmeve në raste emergjencash të ardhshme.

Por paralajmërimi i ekspertit mbetet i qartë: “Tërmete mund të bien përsëri.”

Burimi: BIRN / Reporter.al, 22 nëntor 2026.