“Nga droga te toka e paligjshme”/ ProtoThema: “Gangsteri” Artur Shehu vë në pikëpyetje investimin e Kushner në Shqipëri

Hije të forta dyshimi po bien mbi projektin ambicioz dhe shumë të debatueshëm prej 5 miliardë dollarësh të Jared Kushner në Shqipëri. Në qendër të zhvillimeve është Artur Shehu, një prej personave që i shiti tokë konsorciumit që mbështet projektin dhe që tashmë po hetohet nga autoritetet shqiptare për trafik ndërkombëtar droge, pastrim parash dhe pjesëmarrje në një organizatë të strukturuar kriminale.

Në të njëjtën kohë, banorët e zonës pretendojnë prej vitesh se një pjesë e tokës së përfshirë në projekt u përket familjeve të tyre. Ata kishin paralajmëruar edhe ekipin e Kushnerit që të mos vijonte me zhvillimin për sa kohë mosmarrëveshjet mbi pronësinë mbeteshin ende në gjykatë.

Në qendër të çështjes ndodhet 60-vjeçari Artur Shehu, i cili jeton aktualisht në Miami. Ai mohon si akuzat që lidhen me trafikun e drogës, ashtu edhe pretendimet se ka përfituar tokën në mënyrë të paligjshme. Avokati i tij, Kujtim Cakrani, argumenton se Shehu është pjesë e një familjeje të madhe pronarësh tokash dhe se të gjitha transaksionet e biznesit të klientit të tij kanë qenë të ligjshme.

Në Miami, Shehu zotëron së bashku me bashkëshorten e tij, një ish-personalitet televiziv shqiptar, një rezidencë prej 4,000 metrash katrorë. Historia e tij drejt Floridës Jugore kalon përmes disa prej dekadave më të trazuara të Shqipërisë.

Pas dekadave të izolimit dhe varfërisë nën regjimin komunist, Shqipëria u përball me trazira të forta edhe pas rënies së sistemit në vitet ’90, të shoqëruara nga paqëndrueshmëria politike, krimi i organizuar, emigracioni masiv dhe kolapsi i skemave piramidale që e çoi vendin pranë një lufte civile.

Në këtë periudhë, Shehu u shfaq si biznesmen, me asete që përfshinin edhe një hotel në Vlorë. Më pas ai tërhoqi vëmendjen e autoriteteve shqiptare dhe italiane, të cilat dyshonin se bashkëpunonte me mafian italiane për trafikimin e marijuanës dhe kontrabandimin e emigrantëve drejt Italisë me skafe.

Sipas Dritan Zaganit, ish-oficer i Policisë së Shtetit, në vitin 1999 policia ndërhyri në një bar pas raportimeve për të shtëna me armë. Atje, sipas tij, u mësua se Shehu ishte përfshirë në një shkëmbim zjarri me një bandë rivale.

“Pas kësaj, Arturi u zhduk”, tha Zagani.

Avokati i Shehut ka deklaruar se klienti i tij ishte sulmuar nga banda pro-komuniste për shkak të pikëpamjeve të tij antikomuniste dhe se hetimet ndaj tij kishin motive politike. As hetimi italian dhe as ai shqiptar i asaj kohe nuk përfunduan me ngritje akuzash.

Shehu u rishfaq më pas në Miami. Ai u transferua në Shtetet e Bashkuara në vitin 2001 dhe përfitoi azil, pasi deklaroi se ishte përballur me sulme nga banda komuniste që kishin vrarë xhaxhain dhe vëllain e tij. Më vonë u bë shtetas amerikan, por vijoi të mbante lidhje me Shqipërinë dhe të ndërtonte një portofol pronash të paluajtshme.

Emri i tij u rikthye në vëmendjen e autoriteteve në vitin 2012, kur prokurorët italianë kërkuan arrestimin e tij në kuadër të një çështjeje më të gjerë që përfshinte një familje kriminale italiane. Sipas një vendimi gjyqësor italian, Shehu ishte bashkëpronar i një salle akulloresh në Shqipëri me një gangster italian, i cili i kishte dhënë hua mbi 1 milion euro. Prokurorët deklaruan gjithashtu se Shehu i kishte dhënë me qira një hapësirë në një ndërtesë kazinoje.

Megjithatë, gjyqtari italian e rrëzoi kërkesën për arrestim, duke vlerësuar se nuk kishte prova të mjaftueshme për ta “lidhur” Shehun me aktivitet të paligjshëm. Cakrani ka theksuar se roli i klientit të tij ishte kufizuar vetëm në atë të pronarit.

Pavarësisht kësaj, emri i Shehut vijoi të shfaqej në hetime të lidhura me drogën. Sipas prokurorëve shqiptarë, autoritetet evropiane gjatë operacioneve të mbikëqyrjes e kanë konstatuar atë në Monako në shoqërinë e personave të dyshuar për trafik droge. Prokurorët kanë siguruar gjithashtu fotografi të vitit 2019 në Mallorca, ku Shehu mori pjesë në një takim me një person të dyshuar si drejtues mafioz, i cili më vonë përfundoi në duart e policisë.

Ndërkohë, Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump, është fokusuar vitet e fundit te projekte të mëdha të pasurive të paluajtshme në Ballkan, me bindjen se turizmi dhe çmimet e pronave në rajon do të vazhdojnë të rriten.

Ai tentoi më parë të zhvillonte një investim të madh në tokë shtetërore në qendër të Beogradit, por projekti në Serbi dështoi pas javësh protestash dhe padive ndaj një ministri të përfshirë në promovimin e miratimeve. Kushner u tërhoq nga projekti në dhjetor.

Në Shqipëri, megjithatë, projekti ka avancuar shumë më tepër. Investimi total vlerësohet në rreth 5 miliardë dollarë dhe gëzon mbështetjen e kryeministrit Edi Rama, i cili e ka prezantuar atë si një investim të rëndësishëm të huaj që do të ndikojë pozitivisht në ekonomi.

Kushner dhe bashkëshortja e tij, Ivanka Trump, u interesuan për Shqipërinë pas një udhëtimi me jaht në Mesdhe. Ata vizituan më pas Sazanin.

“Ne notuam deri në ishull. Bëmë ecje në natyrë. Thjesht u magjepsëm”, ka thënë Ivanka Trump.

Kushner më pas arriti një marrëveshje me Edi Ramën për zhvillimin e Sazanit dhe nisi të hartonte plane me kompaninë e amerikanit Asher Abesera. Interesi u zgjerua shpejt edhe drejt Zvërnecit, rreth pesë milje larg, një zonë bregdetare e virgjër ku folezojnë breshkat e detit dhe kullosin tufa delesh.

Konsorciumi i mbështetur nga Kushner ka paguar tashmë më shumë se 240 milionë dollarë për toka të zotëruara nga pronarë privatë, mes të cilëve edhe Shehu. Sipas prokurorëve që hetojnë çështjen e pastrimit të parave, një kompani e lidhur me projektin, në të cilën përfshihet edhe një grup i madh investimesh nga Katari i familjes Al-Qayat, me të cilën Kushner ka punuar që prej vitit 2022, i pagoi Shehut 110 milionë euro në prill për tokën në Zvërnec.

Pikërisht pronësia mbi këtë territor përbën një tjetër nga pikat më të debatueshme të projektit. Banorët e Zvërnecit pretendojnë se, pas rënies së regjimit komunist, familjet e tyre rimorën tokat e shtetëzuara. Por nga mesi i viteve 2000 ata nisën të konstatonin se autoritetet lokale po njihnin të drejtat e Shehut mbi këto prona.

Gjatë proceseve gjyqësore, fshatarët dhe persona të tjerë që pretendojnë pronësinë kanë deklaruar se Shehu kishte “përdorur” sistemin e dobët gjyqësor shqiptar për të grumbulluar pjesën më të madhe të tokës në Zvërnec. Nëpërmjet një avokati, ai përdori dokumente historike për të argumentuar se paraardhësi i tij, Seyit Sehu, kishte qenë pronari i mëparshëm i territorit.

Në një prej rasteve, një gjykatë konstatoi se një akt pronësie ishte përkthyer gabimisht, duke zëvendësuar emrin e pronarit origjinal me atë të paraardhësit të Shehut. Një avokat dhe një arkivist u dënuan më vonë për vepra penale që lidhen me dokumentet e falsifikuara, ndërsa çështja ndaj avokatit po rigjykohet.

“Falsifikimi i këtij dokumenti është provuar”, vendosi Gjykata e Lartë e Shqipërisë.

Pala e Shehut këmbëngul se ekzistojnë dokumente të tjera të ligjshme që provojnë pronësinë e familjes së tij.

Situata mori një tjetër kthesë në qershor, kur hetues evropianë nga Spanja, Belgjika dhe vende të tjera i dorëzuan SPAK-ut prova të reja. Prokurorët siguruan urdhër-arreste për Shehun dhe 19 persona të tjerë, të cilët dyshohet se janë pjesë e një rrjeti të madh evropian të trafikut të drogës.

Shehu akuzohet për pastrim parash dhe pjesëmarrje në një organizatë të strukturuar kriminale, ndërsa prokurorët i atribuojnë atij një “rol udhëheqës” në rrjet.

Sipas prokurorëve, rrjeti kontrollonte të gjithë zinxhirin e trafikut të kokainës: nga prodhimi në Ekuador dhe fshehja e drogës në ngarkesa me fruta, sojë dhe sheqer, te transporti përmes porteve holandeze, përpunimi dhe shpërndarja në Evropë.

Fitimet dyshohet se riktheheshin në Shqipëri përmes kriptovalutave dhe parave të gatshme, të cilat në disa raste transportoheshin edhe me autobusë, për t’u pastruar më pas përmes investimeve në pasuri të paluajtshme.

Avokati i Shehut i mohon kategorikisht akuzat dhe deklaron se klienti i tij ka kryer vetëm transaksione të ligjshme. Prokurorët kanë ndërkohë “ngrirë” paratë që Shehu mori nga shitja e tokës.

Problemet me pronësinë nuk ishin të panjohura për palën e Kushner. Në shtator 2024, banorët i dërguan një letër kompanisë së tij, duke i kërkuar të mos ndërmerrte veprime që mund të cenonin të drejtat e pronësisë së fshatit për sa kohë çështjet mbeteshin në gjykatë.

Kompania Abesera deklaroi në atë kohë se nuk kishte interes të zhvillonte asnjë tokë që nuk e zotëronte ligjërisht.

Konsorciumi argumenton aktualisht se sistemi gjyqësor shqiptar është institucioni që duhet të zgjidhë mosmarrëveshjet mbi pronësinë dhe transaksionet e mëparshme. Ai deklaron gjithashtu se është në dijeni të ankesave ndaj shitësit të tokës, por nuk është vetë subjekt i ndonjë hetimi dhe vazhdon të besojë se blerjet janë kryer në mënyrë të ligjshme.

Tensionet në Zvërnec u përshkallëzuan në fund të prillit, kur kompania vendosi gardh dhe tela me gjemba rreth pjesëve të gadishullit të mbrojtur nga pikëpamja mjedisore.

Kur banorët u mblodhën për të protestuar, roje private sigurie rrethuan zonën. Një prej tyre u filmua duke goditur një banor në qafë dhe më pas duke e tërhequr zvarrë drejt plazhit, ndërsa punonjës policie ndodheshin aty pranë. Kompania e dënoi incidentin dhe fajësoi rojet private.

Videoja u përhap me shpejtësi dhe shkaktoi reagime të forta. Protestuesit nisën të mblidheshin në Tiranë me pankarta ku shfaqeshin imazhe të Kushner, Trump dhe flamingove, ndërsa protesta u zgjerua më pas në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit dhe zhvillimit të pakontrolluar, të cilën pjesëmarrësit e quajnë “Revolucioni i Flamingove”.

Pavarësisht kundërshtimeve, projekti prej 5 miliardë dollarësh vijon dhe aktualisht është në procesin e vlerësimit mjedisor, një procedurë e nevojshme përpara miratimeve qeveritare që do t’i hapnin rrugë ndërtimit.

Banorët e Zvërnecit, nga ana tjetër, shprehen të shqetësuar se mund të humbasin përgjithmonë tokën që konsiderojnë pronë të familjeve të tyre.

Protestuesit kanë marrë mbështetje edhe nga zyrtarë të Bashkimit Evropian dhe personazhe të njohur si Dua Lipa. Përballë tyre, projekti vazhdon të ketë mbështetjen e fortë të kryeministrit Edi Rama, i cili e promovon investimin si një projekt të madh të kapitalit të huaj që do të nxisë ekonominë shqiptare.