Protesta nuk po matet vetëm me numrin e njerëzve në shesh. Ajo po matet me diçka më të rëndësishme: qytetarë që deri dje rrinin mënjanë, sot po fillojnë të flasin.
Për vite me radhë, politika shqiptare është mbajtur mbi një llogari të ftohtë: militantët dalin, administrata hesht, opozita akuzon, pushteti vazhdon, ndërsa shumica e qytetarëve rrinë në mes.
Ky “mes” është quajtur shpesh elektorati gri.
Janë njerëzit që nuk janë domosdoshmërisht me një parti. Nuk janë të bindur nga qeveria, por nuk besojnë as se opozita tradicionale është zgjidhja. Nuk shkojnë në mitingje. Nuk mbajnë flamuj partie. Nuk komentojnë çdo ditë në rrjete sociale. Nuk dalin lehtë në protestë, sepse kanë punë, familje, frikë, lodhje ose thjesht mosbesim.
Pikërisht këta njerëz po fillojnë të lëvizin.
Dhe kjo është një nga fitoret më të mëdha të protestës.
Jo sepse të gjithë kanë dalë në shesh. Jo sepse të gjithë mendojnë njësoj. Por sepse diçka ka ndryshuar në psikologjinë publike. Njerëz që deri dje thoshin “nuk bëhet ky vend”, sot po pyesin “çfarë mund të bëjmë?”. Njerëz që deri dje nuk donin të përziheshin me politikë, sot po kuptojnë se edhe heshtja është një vendim politik.
Ky është momenti që pushteti e ka më të vështirë ta kontrollojë.
Me militantët di si sillet. Me opozitën di si sillet. Me televizionet di si sillet. Me njerëzit që i fut në kategori të gatshme, di si sillet.
Por me qytetarin që nuk është i askujt, që nuk kërkon post, që nuk mbron Berishën, që nuk mbron Ramën, por thjesht thotë “mjaft”, pushteti nuk ka formulë të lehtë.
Prandaj tentohet që protesta të kthehet në zhurmë. Në konflikt. Në debat për kush foli, kush nuk foli, kush ishte në rresht të parë, kush mori mikrofonin, kush është me këtë grup apo me atë grup. Sa më shumë ngatërrohet mesazhi, aq më lehtë largohet qytetari gri.
Sepse elektorati gri nuk do cirk. Nuk do pronarë proteste. Nuk do pazare pas shpine. Nuk do kult të ri individi. Do të dijë nëse kjo protestë ka drejtim, nëse kërkesat janë të qarta, nëse kauza nuk po shitet dhe nëse askush nuk po përgatitet të flasë në emër të qytetarëve pa mandat nga qytetarët.
Kjo është arsyeja pse protesta duhet ta ruajë pastërtinë e saj politike.
Jo të jetë “apolitike”, sepse kjo është e pamundur. Çdo protestë kundër abuzimit të pushtetit është politike. Por duhet të jetë e lirë nga pronësia partiake. Të mos kthehet në trampolinë për ata që duan të zëvendësojnë një kapje me një kapje tjetër.
Zgjimi i elektoratit gri nuk ndodh çdo ditë. Në Shqipëri ndodh rrallë, sepse njerëzit janë zhgënjyer shumë herë. Janë përdorur shumë herë. Janë thirrur në shesh dhe më pas janë harruar. U është kërkuar vota, por jo mendimi. U është kërkuar prania, por jo pjesëmarrja.
Këtë herë duhet të ndodhë ndryshe.
Nëse protesta arrin ta mbajë këtë qytetar të përfshirë, të respektuar dhe të informuar, ajo ka fituar më shumë se një betejë ditore. Ka hapur një hapësirë të re publike.
Sepse ndryshimi real nuk fillon kur bindet militanti. Militanti është i bindur që në fillim.
Ndryshimi fillon kur zgjohet qytetari që nuk i besonte më askujt.
