Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit, Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit, ka mbështetur autoritetet shqiptare në zbulimin dhe ndalimin e një eksporti të paligjshëm të mbetjeve të rrezikshme industriale nga porti i Durrësit drejt Tajlandës. Sipas njoftimit zyrtar, ngarkesa ishte deklaruar si “oksid hekuri”, por analizat laboratorike provuan se bëhej fjalë për një nënprodukt toksik të prodhimit të çelikut.
Hetimi nisi në vitin 2024, pasi OLAF informoi autoritetet doganore shqiptare për një dërgesë të dyshuar që përmbante sasi të mëdha mbetjesh të rrezikshme të deklaruara gabimisht. Dokumentet e eksportit e përshkruanin materialin si oksid hekuri, një substancë që përdoret gjerësisht në industri dhe konsiderohet jo e rrezikshme kur trajtohet sipas standardeve.
Megjithatë, analizat e mëvonshme laboratorike përcaktuan se ngarkesa përmbante një nënprodukt toksik të prodhimit të çelikut me përqendrime të larta metalesh të rënda. Sipas OLAF, mbetje të tilla klasifikohen si materiale të rrezikshme, pasi nëse menaxhohen ose asgjësohen në mënyrë të papërshtatshme, mund të shkaktojnë ndotje të tokës dhe ujërave nëntokësore, si dhe ekspozim afatgjatë ndaj toksinave për komunitetet përreth.
Në bashkëpunim me Drejtorinë e Hetimit Doganor dhe Prokurorinë e Durrësit, OLAF ndihmoi në koordinimin e veprimeve operative që çuan në sekuestrimin e ngarkesës dhe kthimin e saj në vendin e origjinës. Bashkëpunimi përfshiu organizimin dhe pjesëmarrjen në disa takime operative, të cilat u konsideruan thelbësore për avancimin e çështjes.
Si rezultat i procedurave kombëtare janë lëshuar 33 urdhër-arreste, përfshirë agjentë doganorë dhe punonjës të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit. Në njoftim theksohet se të gjithë personat e përfshirë prezumohen të pafajshëm derisa fajësia të provohet në një gjykatë kompetente.
Drejtori i Përgjithshëm i OLAF, Petr Klement, deklaroi: “Ky rast tregon se si bashkëpunimi i ngushtë midis OLAF dhe autoriteteve partnere në BE dhe më gjerë ndihmon në mbrojtjen e mjedisit, mbrojtjen e shëndetit publik dhe siguron që qytetarët të mbrohen më mirë nga rreziqet serioze të paraqitura nga trafikimi i paligjshëm i mbetjeve. Urime të sinqerta autoriteteve shqiptare për kryerjen dhe përfundimin e një hetimi kaq kompleks.”
Sipas OLAF, deklarimi i gabuar i mbetjeve të rrezikshme mbetet një nga metodat më të zakonshme në trafikimin e paligjshëm të mbetjeve. Duke i etiketuar në mënyrë të rreme si substanca jo të rrezikshme, operatorët synojnë të shmangin kontrollet e eksportit, rregulloret mjedisore dhe kostot më të larta të trajtimit brenda Bashkimit Evropian, duke zhvendosur rreziqet mjedisore dhe shëndetësore në vendet e destinacionit.
Zyra thekson se, në kuadër të Rregullores së re të BE për dërgesat e mbetjeve, e cila forcon kontrollet dhe gjurmueshmërinë në të gjithë zinxhirin e transportit, roli i OLAF në analizimin e të dhënave dhe identifikimin e modeleve të mashtrimit do të bëhet edhe më i rëndësishëm.
Misioni i OLAF është të zbulojë, hetojë dhe ndalojë shkeljet që lidhen me fondet e BE. Në funksionin e saj të pavarur hetimor, zyra heton mashtrime, korrupsion dhe vepra të tjera penale që prekin interesat financiare të Bashkimit Evropian, përfshirë shpenzimet nga fondet strukturore, politika bujqësore, ndihma e jashtme dhe detyrimet doganore, si dhe dyshime për shkelje serioze nga stafi i institucioneve të BE. Pas përfundimit të hetimeve, autoritetet kompetente të BE dhe ato kombëtare vendosin për ndjekjen e rekomandimeve të paraqitura.
