Nëse protesta shuhet sot, humbet standardi që do t’i lihet çdo pushteti nesër

Çdo protestë ka një kosto. Kërkon kohë, energji, durim dhe sakrificë. Ka net kur njerëzit kthehen në shtëpi me ndjesinë se asgjë nuk ndryshoi. Por edhe mosprotesta ka një kosto dhe, në shumë raste, është shumë më e madhe.

Nëse qytetarët tërhiqen sot, humbja nuk do të jetë vetëm një protestë. Humbja më e madhe do të jetë mesazhi që do të marrë pushteti: mjafton të presësh. Mjafton të mos tërhiqesh. Mjafton ta lësh kohën të bëjë punën e saj dhe zemërimi i qytetarëve do të shuhet vetë.

Ky është precedenti më i rrezikshëm. Sepse nuk prek vetëm këtë qeveri. Prek çdo qeveri që do të vijë pas saj.

Nëse kjo protestë shuhet pa prodhuar asnjë kosto politike, projekti i Zvërnecit nuk do të mbetet një rast i izoluar. Ai do të kthehet në model. Çdo projekt tjetër mbi zonat e mbrojtura, pronën publike apo investitorët strategjikë do të nisë nga i njëjti llogaritim: qytetarët do të kundërshtojnë për disa javë dhe më pas do të lodhen.

I njëjti mësim do të vlejë edhe për institucionet. Nëse presioni qytetar zhduket, nuk do të ketë më arsye për transparencë, dokumente apo llogaridhënie. Mjafton të shtyhen përgjigjet derisa debati të shuhet.

Edhe reagimi i Policisë së Shtetit mund të kthehet në precedent. Brenda pak orësh u fol për mbi 10 mijë llogari në verifikim, për krime kompjuterike dhe për “forcën e ligjit”, pa u bërë publik se cili nen konkret i Kodit Penal dyshohej se ishte shkelur. Nëse kjo mënyrë veprimi kalon pa u vënë në diskutim, nesër çdo reagim i organizuar qytetar mund të trajtohet si kërcënim ndaj “interesit ekonomik” sa herë prek interesa të fuqishme.

I njëjti precedent vlen edhe për përdorimin e parave publike. Debati për fondet e përdorura për koncertin e Kanye West nuk lidhet vetëm me një artist apo një aktivitet privat. Ai lidhet me pyetjen nëse fondet e shtetit mund të përdoren për të mbuluar rrezikun financiar të vendimeve që tregu nuk i mban vetë. Nëse kjo kalon pa pasoja, nesër mund të përsëritet me një emër tjetër dhe me një justifikim tjetër.

Dëmi më i madh nuk do të jetë as një projekt, as një kontratë dhe as një koncert. Dëmi më i madh do të jetë mësimi që do të marrë politika shqiptare. Nëse kjo protestë shuhet pa prodhuar asnjë rezultat, çdo politikan i ardhshëm do ta dijë se qytetari mund të zemërohet, mund të dalë në shesh dhe mund të protestojë për javë të tëra, por mjafton të presësh derisa ai të lodhet.

Prandaj kjo protestë nuk ka të bëjë vetëm me të sotmen. Ka të bëjë me standardin që do t’i lihet çdo qeverie nesër. Nuk protestohet vetëm për të ndalur një vendim. Protestohet që vendimmarrësi i ardhshëm ta dijë se çdo abuzim ka një kosto politike dhe se qytetarët nuk janë një pengesë që kapërcehet me kalimin e kohës.

Të dalësh në protestë nuk garanton fitoren. Por të mos dalësh garanton diçka tjetër: që vendimet të merren pa ty. Dhe kur pushteti mëson se nuk ka më arsye t’i trembet reagimit qytetar, humbja nuk është vetëm e kësaj proteste. Është humbja e kufirit që e mban pushtetin nën kontroll.