Që prej vitit 2007, kur Asambleja e Përgjithshme e OKB-së e shpalli 2 Prillin si Ditën Botërore të Ndërgjegjësimit për Autizmin, kjo datë shërben si një mundësi për të promovuar të drejtat dhe përfshirjen e personave autikë në shoqëri.
Fillimisht e përqendruar te ndërgjegjësimi, sot kjo lëvizje globale synon gjithashtu pranimin, vlerësimin dhe mbështetjen e plotë të individëve autikë dhe familjeve të tyre.
Tema e këtij viti: “Përparimi i Neurodiversitetit dhe Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të OKB-së”, duke sjellë në qendër të vëmendjes çështje si kujdesi shëndetësor gjithëpërfshirës, arsimi cilësor, mundësitë në tregun e punës dhe ndërtimi i komuniteteve miqësore me autizmin.
Çfarë është autizmi?
Autizmi është një çrregullim kompleks i zhvillimit që ndikon në ndërveprimin social, komunikimin dhe sjelljet. Shenjat e para mund të shfaqen që në foshnjëri, por zakonisht identifikohen para moshës tre vjeç.
Shkaqet e autizmit
Megjithëse studimet vazhdojnë, autizmi besohet të jetë rezultat i një kombinimi faktorësh gjenetikë dhe mjedisorë. Në disa raste, ai mund të shoqërohet me çrregullime gjenetike si X i Brishtë, por në shumicën e rasteve, shkaku mbetet i paqartë.
Si diagnostikohet?
Nuk ka një test specifik mjekësor për autizmin, prandaj diagnoza bazohet në vëzhgimin e sjelljeve të fëmijës. Mjekët mund të sugjerojnë teste gjenetike apo vlerësime të tjera për të identifikuar faktorë të tjerë shëndetësorë të lidhur.
Tri fushat kryesore të vlerësimit për autizmin:
1. Ndërveprimi social:
• Vështirësi në krijimin e marrëdhënieve dhe mbajtjen e kontaktit me sy.
• Mungesë e interesit për lojëra sociale dhe ndërveprim me fëmijët e tjerë.
2. Komunikimi:
• Vonese në të folur ose humbje e fjalëve të mësuara më parë.
• Përdorim i kufizuar i gjesteve apo përsëritje e frazave pa një kontekst të qartë.
3. Sjelljet dhe interesat:
• Fokus i madh në aktivitete të përsëritura apo interesa specifike.
• Këmbëngulje në rutina dhe lëvizje të përsëritura si përplasja e duarve apo lëvizjet ritmike.
Koha e shfaqjes së simptomave:
Fëmijët me autizëm shfaqin këto karakteristika përpara moshës tre vjeç, duke u dalluar nga moshatarët e tyre në aspektin e ndërveprimit, komunikimit dhe sjelljes.
Kjo ditë synon të sjellë më shumë vetëdije dhe mbështetje për personat autikë dhe familjet e tyre, duke inkurajuar përfshirjen dhe pranimin në çdo aspekt të jetës shoqërore.
