Shqipëria e papërgatitur për krizën e naftës, pa rezervat emergjente 90-ditore që kërkon BE-ja! Qeveria përgatit tarifë të re, qytetarët rrezikojnë të paguajnë më shtrenjtë karburantet

Shqipëria vijon të mos përmbushë kërkesat e Bashkimit Europian për krijimin e rezervave emergjente 90-ditore të naftës, ndërsa qeveria po përgatit një sistem të ri shtetëror për administrimin e tyre. Reforma e propozuar parashikon edhe vendosjen e një tarife të re, kostot e së cilës mund të përkthehen në çmime më të larta të karburanteve për qytetarët.

Situata bëhet veçanërisht shqetësuese në një periudhë tensionesh të forta gjeopolitike, kur konfliktet ndërkombëtare, ndërprerjet e furnizimit dhe luhatjet e çmimeve të naftës po vënë në provë sigurinë energjetike të vendeve europiane.

Në dokumentin paraprak të raportit për rezervat e naftës për vitin 2026, të publikuar së fundmi, Sekretariati i Komunitetit të Energjisë në Vjenë evidenton se Shqipëria vazhdon të mbështetet te sistemi ekzistues, sipas të cilit kompanitë private duhet të sigurojnë rezerva fizike për 30 ditë dhe rezerva kontraktuale për 60 ditë të tjera.

“30 ditë rezerva fizike të detyrueshme, plus 60 ditë rezerva ‘kontraktuale’, të mbajtura nga industria (2026)”, thuhet në dokument.

Megjithëse sistemi parashikon mbulimin e një periudhe 90-ditore, kjo nuk nënkupton përmbushjen e standardit europian për rezervat emergjente. Raporti konstaton se asnjë prej tetë tregjeve të analizuara nuk ka arritur nivelin e kërkuar.

“Asnjë nga tetë tregjet e përfshira nuk e ka arritur kërkesën 90-ditore të Direktivës për Rezervat e Naftës”, thekson Sekretariati.

Për Shqipërinë, dokumenti identifikon si zhvillim kryesor nismën ligjore për ndryshimin e mënyrës së administrimit të rezervave.

“Projektligji për një sistem të drejtuar nga një agjenci shtetërore mbërriti në Parlament në vitin 2026”.

Qeveria krijon autoritetin shtetëror, por kush do ta paguajë faturën?

Në shtator, qeveria miratoi projektligjin për krijimin e Autoritetit për Rezervën e Sigurisë së Naftës, një operator publik që do të marrë përgjegjësinë për blerjen, depozitimin, administrimin dhe përdorimin e rezervave të naftës bruto dhe nënprodukteve të saj.

Ky model synon të zëvendësojë sistemin aktual, ku detyrimi për mbajtjen e rezervave u takon kompanive private.

Megjithatë, projektligji parashikon që operatorët ekonomikë të vijojnë të përfshihen në depozitimin e rezervave, ndërsa financimi i krijimit dhe mirëmbajtjes së tyre do të realizohet përmes një tarife të posaçme.

Vlera e kësaj tarife do të përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave.

Pikërisht ky mekanizëm ka ngritur shqetësime për ndikimin që mund të ketë në çmimet e karburanteve. Shoqata e Hidrokarbureve ka paralajmëruar se, nëse shteti nuk mbulon plotësisht kostot shtesë të krijimit dhe administrimit të rezervave, ato mund të transferohen te konsumatorët përmes çmimeve përfundimtare të naftës dhe benzinës.

Mundësia e këtij ndikimi është pranuar edhe nga vetë qeveria në dokumentacionin shoqërues të projektligjit të dorëzuar në Kuvend.

Kjo do të thotë se ndryshimi i sistemit të rezervave, krahas synimit për forcimin e sigurisë energjetike, mund të sjellë edhe një barrë të re financiare për konsumatorët shqiptarë.

Kriza ndërkombëtare e naftës dhe rreziku nga mungesa e rezervave

Çështja e rezervave emergjente ka marrë rëndësi të veçantë gjatë vitit 2026, për shkak të konflikteve në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjeve në rrugët ndërkombëtare të transportit të naftës.

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë e përshkruan situatën si “ajo që po shndërrohet në goditjen më të rëndë të furnizimit me naftë në më shumë se gjysmë shekulli”.

Institucioni thekson se furnizimi i tregjeve ka vijuar, “por me një kosto të lartë dhe me rezerva të kufizuara”.

Megjithëse vendet e rajonit kanë arritur të sigurojnë karburant, rezervat tregtare mbeten të kufizuara dhe mund të shterojnë brenda një kohe të shkurtër në rast ndërprerjesh të zgjatura.

Raporti evidenton gjithashtu rolin e Shqipërisë në furnizimin e Kosovës gjatë krizës së vitit 2026.

“Shqipëria siguroi rreth 50–60% të karburantit të Kosovës gjatë ndërprerjes së furnizimit në vitin 2026”, thuhet në dokument.

Ky fakt dëshmon rëndësinë e Shqipërisë në zinxhirin rajonal të furnizimit, ndërkohë që vendi ende nuk ka përmbushur standardin europian për rezervat e veta emergjente.

Sekretariati kërkon që krijimi i rezervave të shoqërohet me procedura të qarta për aktivizimin dhe përdorimin e tyre gjatë krizave, në përputhje me legjislacionin europian.

Ndërsa projektligji i ri ndodhet në Kuvend, Shqipëria mbetet përballë dy sfidave: sigurimit të rezervave të nevojshme për përballimin e emergjencave dhe përcaktimit të një modeli financimi që të mos rëndojë më tej çmimin e karburanteve për qytetarët.