Sot, më 8 gusht, mbushen 34 vjet nga një nga episodet më të fuqishme dhe simbolike të historisë moderne shqiptare, udhëtimi dramatik i anijes “Vlora” drejt brigjeve italiane.
Ishte viti 1991. Shqipëria po dilte nga dekada izolimi total dhe shqiptarët, të dëshpëruar nga varfëria, pasiguria dhe mungesa e perspektivës, nisën të kërkojnë shpresë përtej detit.
Më shumë se 20 mijë vetë hipën në bordin e anijes tregtare “Vlora”, një mjet i amortizuar që sapo kishte zbritur nga Kuba me një ngarkesë sheqeri.
Brenda orësh, ajo u tejmbush me njerëz të çdo moshe, të vendosur të sfidonin rrezikun për një të ardhme më të mirë. Kur mbërritën në portin e Barit në Itali, pamjet ishin tronditëse: njerëzit qëndronin të varur edhe në shtizat e flamurit, pa ujë, pa ushqim, të lodhur, por plot shpresë.
Por pritja nuk ishte ajo që kishin ëndërruar. Autoritetet italiane, të papërgatitura për fluksin e madh, i izoluan emigrantët në stadiumin e vjetër “Della Vittoria” në Bari. Të rrethuar nga forca të shumta policore, shqiptarët nisën përpjekjet për të dalë nga kampi, shpeshherë mes përplasjeve dhe përleshjeve me forcat e rendit. Ushqimi u dërgohej me helikopter, ndërsa mijëra të tjerë nisën të riatdhesoheshin.
Brenda dy javësh, rreth 17.400 shqiptarë u kthyen në vend me anije dhe avionë. Vetëm rreth 1.500 persona arritën të qëndrojnë në Itali pasi kërkuan azil politik.
Megjithatë, ky udhëtim nuk është thjesht një histori emigrimi. Ai është një kujtesë e gjallë e etjes për liri, për dinjitet, për jetë më të mirë.
“Vlora” nuk ishte vetëm një anije. Ishte një simbol i shpërthimit të një populli që, pas 45 vitesh izolimi, kërkoi me çdo kusht të dalë nga errësira drejt dritës.
Pamja e asaj anijeje të tejmbushur, që sot e njohim të gjithë nga fotografitë ikonike të kohës, mbetet një plagë e hapur, por edhe një monument i gjallë i asaj që shqiptarët ishin gati të sakrifikonin për të kërkuar një vend në botë.
