Protesta nuk po shuhet; Çështja është nëse po “piqet”?

Ka një ide që pushteti e do shumë: nëse protesta nuk është çdo natë në kulmin e saj, atëherë “po shuhet”.

Kjo është mënyra më e lehtë për ta lodhur një shoqëri. Merr një foto në momentin më të dobët, e shpërndan në orarin më të përshtatshëm për propagandë dhe pastaj i thua qytetarit: “Mbaroi.”

Por protesta nuk matet vetëm me sa njerëz janë në shesh në një moment të caktuar. Sidomos kur ka kaluar nga shpërthimi i parë te përballja e përditshme me vapën, lodhjen, dyshimin, presionin, propagandën dhe pasigurinë.

Çështja nuk është nëse protesta ekziston. Ajo ekziston.

Çështja është: a po piqet?

Faza e parë ishte e qartë. Zemërimi doli në rrugë. Shqipëria u bë lajm. Simbolet u krijuan. Flamingot u kthyen në shenjë rezistence. “Albania is not for sale” kaloi kufijtë. Mediat ndërkombëtare u detyruan ta ndiqnin historinë.

Por faza e dytë është më e vështirë.

Në fillim mjafton zemërimi. Më pas duhet durim. Në fillim mjafton turma. Më pas duhen kërkesa, dokumente, qartësi, ritëm dhe aftësi për të mos rënë në kurthin e lodhjes.

Pushteti e di këtë. Prandaj pret.

Pret që njerëzit të mërziten. Pret që numrat të luhaten. Pret që protestuesit të debatojnë mes tyre. Pret një gabim, një fjali të tepruar, një skenë të keqe, një konflikt të brendshëm. Sepse për pushtetin, një protestë e madhe është problem. Por një protestë e çorientuar është mundësi.

Këtu nis prova e vërtetë.

Një protestë e papjekur jeton vetëm me kulme. Një protestë e pjekur mëson të vazhdojë edhe kur nuk ka kulm çdo natë.

Ajo nuk bie në panik kur një mbrëmje ka më pak njerëz. Nuk e mat veten vetëm me foto, dronë dhe krahasime. Nuk lejon që propaganda t’i vendosë matësin e suksesit. Nuk e ngatërron lodhjen normale të qytetarëve me dorëzim politik.

Sepse njerëzit që dalin në shesh nuk janë pjesë e një shfaqjeje të përditshme. Janë qytetarë me punë, familje, frikë, lodhje dhe përgjegjësi. Një ditë dalin, një ditë mungojnë, një ditë rikthehen. Kjo nuk është domosdoshmërisht dobësi. Mund të jetë mënyra si një protestë mëson të zgjasë.

Por vazhdimësia nuk mjafton. Duhet edhe qartësi.

Protesta nuk mund të mbetet vetëm te zemërimi, edhe pse zemërimi është arsyeja pse nisi. Nëse do të jetë më shumë se një shpërthim, duhet të kthehet në kërkesa konkrete: cilat vendime duhen hetuar, cilat kontrata duhen hapur, cilat institucione duhet të japin llogari, cilat ligje duhen ndryshuar dhe kush mban përgjegjësi.

Kjo nuk e zbut protestën. E bën më të fortë.

Sepse pushteti e përballon më lehtë një turmë që bërtet sesa një shoqëri që kërkon dokumente.

E përballon më lehtë një slogan sesa një listë me vendime, firma, data, emra dhe përgjegjësi.

E përballon më lehtë zemërimin e momentit sesa qytetarët që nuk lodhen duke kërkuar llogari.

Prandaj protesta është në një moment delikat. Mund të mbetet te emocioni, ku çdo ditë duhet të prodhojë adrenalinë për të mos u dukur e humbur. Ose mund të kalojë në një fazë më serioze, ku çdo ditë prodhon pak më shumë qartësi.

Kjo është diferenca mes një proteste që konsumohet dhe një proteste që rritet.

Dhe nëse ka një shenjë të mirë, është fakti që njerëzit nuk po flasin më vetëm për zemërim. Po flasin për kërkesa, rregulla, përfaqësim, votim, ligje, institucione dhe strategji. Ndonjëherë me rrëmujë, ndonjëherë me dyshime, ndonjëherë me teprime. Por kjo tregon se shoqëria nuk po kërkon vetëm të bërtasë. Po kërkon të kuptojë çfarë vjen pas britmës.

Kjo është shenjë pjekurie.

Protesta nuk po shuhet vetëm pse nuk është çdo natë njësoj.

Mund të jetë duke kaluar në fazën ku bëhet më pak spektakolare, por më serioze.

Dhe për pushtetin, kjo është më e rrezikshme.

Sepse spektakli harrohet. Por një shoqëri që mëson të kërkojë llogari, nuk shuhet lehtë.