Në Europë, qeveritë po heqin taksat për pajisjet që kursejnë energji dhe madje po subvencionojnë familjet që t’i blejnë. Arsyeja është e thjeshtë: sa më shumë pajisje efikase në treg, aq më pak konsum energjie, më pak barrë për sistemin dhe fatura më të ulëta për qytetarët. Në Shqipëri ndodh e kundërta. Kondicionerët inverter, që janë teknologji më ekonomike dhe më kursimtare, taksohen me 10% doganë, ndërkohë që në Bashkimin Europian kjo tarifë është pothuajse zero, nga 0 deri në 2.2%. Mali i Zi e ka 0%.
Kjo do të thotë se një pajisje që në Europë lehtësohet për t’u përhapur më shpejt, në Shqipëri bëhet më e shtrenjtë që në hyrje në treg. Taksën teknikisht e paguan importuesi në doganë, por në praktikë ajo përfshihet në çmim. Pra, në fund e paguan qytetari. Struktura e tregut e bën të qartë: barra bie mbi konsumatorin final.
Qeveria flet për integrim në BE dhe për përafrim me “Agjendën e Gjelbër”, por politika fiskale shkon në drejtim të kundërt. Në vend që të inkurajojë qytetarët të blejnë pajisje që konsumojnë më pak energji dhe ulin faturën mujore, shteti vendos një pengesë financiare shtesë.
Cilit oligark i shërben kjo taksë? Kujt po i bëhet ‘nder’?
Janë qytetarët që paguajnë më shumë për një pajisje që në thelb u kursen para në afatgjatë. Pra, një teknologji që duhet të nxitet, bëhet më pak e aksesueshme.
Nga ana e konkurrencës, inverterët nuk e ulin tregun, përkundrazi e rrisin. Futja e teknologjisë më efikase i detyron shitësit e pajisjeve të vjetra të përshtaten dhe përmirësohen. Por kur mbi këtë teknologji vendoset një taksë e lartë, ajo bëhet më pak tërheqëse për konsumatorin. Shqiptarit nuk i leverdis më aq shumë të kalojë te inverteri, sepse çmimi fillestar rritet. Në këtë mënyrë, tregu vazhdon të dominohet nga të njëjtat produkte dhe i njëjti model konsumimi, teksa goditet konkurrenca.
Ndërsa Europa heq pengesat për pajisjet që kursejnë energji, Shqipëria i shton ato. Ndërsa BE kërkon rritje të eficiencës energjetike si pjesë e kapitujve të negociatave, politika doganore shqiptare e bën këtë kalim më të vështirë. Dhe ndërsa diskutohet për integrim dhe modernizim, qytetari mbetet ai që paguan më shumë, si në momentin e blerjes, ashtu edhe çdo muaj në faturën e energjisë.
