EKSKLUZIVE/ Nga Open Society i Sorosit te fondacioni i Partisë Demokratike: Biografitë pas listës “studentore” të Serbisë

Lista quhet “studentore”, por mes 14 themeluesve të saj gjenden një rektore, profesorë, një akademik, pedagogë, sindikalistë dhe figura të kulturës. Në biografitë e disa prej tyre dokumentohen projekte me mbështetjen e Open Society, bashkëpunime editoriale me Open Society Institute dhe anëtarësi në bordin e një fondacioni të themeluar nga Partia Demokratike.

Gazeta Reforma ka shqyrtuar raportet universitare, botimet, biografitë institucionale dhe deklarimet e donatorëve që nxjerrin këto marrëdhënie. Rastet kanë natyra të ndryshme: drejtim projekti, punë editoriale, bashkëpunim me një revistë, anëtarësi bordi dhe pjesëmarrje në debat. Pikërisht roli konkret i secilit duhet lexuar pas emrit që mban lista.

Për një lëvizje që kërkon ndryshimin e qeverisjes, përzgjedhja e përfaqësuesve është provë politike më vete. Besimi i fituar në protestë nuk i vendos kandidatët jashtë shqyrtimit publik.

Grupi qytetar “Studentska lista – Studenti pobeđuju” u njoftua më 9 shtator 2026. RTS publikoi emrat e 14 nënshkruesve, ndërsa lista zgjedhore e paraqitur prej grupit përmban 250 kandidatë. Dosja e Gazeta Reforma përqendrohet te 14 themeluesit dhe nënshkruesit e grupit

• Mirjana Nikolić — rektore e Universitetit të Arteve në Beograd.
• Marija Maruna — profesore e urbanizmit në Fakultetin e Arkitekturës.
• Radomir Saičić — profesor i kimisë organike dhe akademik.
• Stanislav Milošević — astrofizikan dhe pedagog.
• Aleksandar Čupić — pedagog në Fakultetin e Transportit.
• Milica Jovanović — pedagoge në Fakultetin e Shkencave Organizative, FON.
• Sanja Fric — pedagoge në Fakultetin e Ndërtimit.
• Dušan Đurđević — profesor në pension dhe person përgjegjës i grupit elektoral.
• Miroslav Andrić — kirurg oral dhe pedagog.
• Katarina Šćepanović — mësuese e anglishtes dhe përfaqësuese sindikale.
• Miljan Salata — arkitekt.
• Željko Hubač — dramaturg dhe shkrimtar.
• Goran Perišić — punonjës miniere dhe sindikalist.
• Maja Crnogorac Đurić — punonjëse sociale.

Vetë faqja e listës thotë se kandidatët u zgjodhën nga studentët përmes procesit të vendimmarrjes së lëvizjes. Kjo e vendos përgjegjësinë e përzgjedhjes te lëvizja që ua besoi përfaqësimin.

Mirjana Nikolić: bashkëdrejtuese projekti me mbështetjen e Open Society. Rektorja e Universitetit të Arteve në Beograd figuron në raportin vjetor të Fakultetit të Arteve Dramatike për vitin akademik 2017–2018 si bashkëdrejtuese e projektit “Populizmi dhe mediat: forcimi i praktikave pjesëmarrëse dhe i dialogut publik”.

Në faqen 60 të PDF-së, si drejtuese të projektit renditen Milena Dragićević Šešić dhe Mirjana Nikolić. I njëjti dokument shënon mbështetjen e Misionit të OSBE-së dhe të fondacionit Open Society në Serbi. Këto të dhëna gjenden në raportin vjetor të FDU-së për 2017–2018.

Një burim i dytë institucional, Qendra për Promovimin e Shkencës, raporton një aktivitet të zhvilluar më 30 nëntor 2017 në kuadër të këtij projekti. Edhe ai njoftim emërton Open Society në Serbi dhe OSBE-në si mbështetës.

Profesoresha e urbanizmit renditet si redaktore e botimit serbisht të librit Strategic Planning for Local Development: Case Studies from Small and Mid-Sized European Cities, të publikuar në vitin 2010.

Në faqen e krediteve, faqja 3 e PDF-së, figurojnë si bashkëbotues UN-HABITAT SIRP në Beograd dhe nisma për reformën e qeverisjes vendore dhe shërbimeve publike e Open Society Institute në Budapest. Emri i Marunës gjendet në të njëjtën faqe. Botimi shënon gjithashtu se programi përkatës SIRP i UN-HABITAT financohej nga qeveria italiane. Marrëdhënia e dokumentuar e Marunës me OSI-në është bashkëpunimi editorial në këtë botim.

Željko Hubač: bashkëpunëtor i revistës së Komitetit të Helsinkit.

Biografia e publikuar nga Muzeu i Artit Teatror të Serbisë e identifikon dramaturgun si bashkëpunëtor të revistës Helsinška povelja, të botuar nga Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi.

Në faqen zyrtare të donatorëve, Komiteti liston Open Society Institute, Open Society Foundation dhe Open Society Foundation Kosovo mes mbështetësve të projekteve të tij. Në rastin e Hubač, lidhja kalon përmes bashkëpunimit me revistën dhe organizatës që e boton.

Aleksandar Čupić: fondacioni i Partisë Demokratike brenda biografisë “studentore”.

Faqja zyrtare e fondacionit “Ljuba Davidović” e rendit pedagogun e Fakultetit të Transportit si anëtar të bordit drejtues.

Fondacioni deklaron se është themeluar nga Partia Demokratike dhe se puna e tij u rigjallërua pas zgjedhjeve të brendshme të partisë në fillim të vitit 2025. Pra, në këtë rast ekziston një rol formal në një institucion të themeluar nga një parti politike.

Në të njëjtin bord figuron Jovan Rajić, i identifikuar si kryetar i bordit të RERI-t, Institutit Rregullator për Energjinë e Rinovueshme dhe Mjedisin. Raporti vjetor i RERI-t për vitin 2022 rendit dy projekte të mbështetura nga fondacioni Open Society në Serbi, për mekanizmat mbikëqyrës, mbrojtjen e mjedisit dhe përgjegjshmërinë e autoriteteve.

Hallka drejt Open Society kalon përmes kolegut të bordit dhe institucionit që ai drejton. Roli i vetë Čupić në fondacionin e themeluar nga Partia Demokratike është i drejtpërdrejtë.

Katarina Šćepanović: pjesëmarrëse në debatin e një fondacioni që liston Open Society ndër donatorët.

Më 10 mars 2026, mësuesja dhe përfaqësuesja sindikale mori pjesë në një debat të Fondacionit Qendra për Demokraci, FCD, për të drejtat e punonjësve të arsimit. Në njoftimin e organizatorit figuron si përfaqësuese e Forumit të Gjimnazeve të Beogradit.

FCD liston Open Society ndër donatorët e tij. Për debatin konkret, organizatori emërton Olof Palme International Center si mbështetës, në kuadër të projektit “Crno na belo”.

Përzgjedhja e këtyre emrave është përgjegjësi politike e vetë lëvizjes.

Titujt akademikë dhe funksionet profesionale nuk i vendosin kandidatët jashtë politikës. Në çastin kur pranojnë të përfaqësojnë qytetarët në një listë zgjedhore, edhe marrëdhëniet e tyre institucionale bëhen pjesë e shqyrtimit publik.

Emri “studentor” nuk i fshin biografitë, bashkëpunimet dhe angazhimet e mëparshme. Aq më pak mund të përdoret për ta trajtuar çdo pyetje mbi to si sulm ndaj studentëve apo ndaj protestës.

Studentët që kërkuan llogari nga pushteti mbajnë përgjegjësi edhe për njerëzit që zgjodhën për t’i përfaqësuar. Publikut i duhen kriteret e përzgjedhjes, përgjigje për marrëdhëniet me strukturat politike dhe garanci se mandati do t’u shërbejë qytetarëve, jo të njëjtës dorë qeverisje.

Pas entuziazmit për protestën duhet lexuar edhe lista që doli prej saj. Ndryshimi i emrit të një force politike nuk mjafton për të provuar ndryshimin e mënyrës së qeverisjes.

A po ndryshon pushteti, apo vetëm fytyrat që kërkojnë ta ushtrojnë? Kjo pyetje kërkon përgjigje nga emrat, programi dhe veprimet e përfaqësuesve. Fjala “studentore” nuk mund të shërbejë si mburojë nga llogaridhënia.