Sipas të dhënave më të fundit të Eurostat për vitin 2024, Shqipëria renditet e pesta në Evropë për rritjen më të madhe të çmimeve të qumështit, djathit dhe vezëve, mes 41 vendeve të monitoruara.
Në krye të listës qëndron Turqia me një rritje prej 38.6%, për shkak të hiperinflacionit dhe problemeve strukturore ekonomike që ka përjetuar gjatë viteve të fundit. Më pas renditen Malta (6.7%), Norvegjia (5.9%) dhe Islanda (4%), ndërsa Shqipëria shënon një rritje prej 3.9%, duke tejkaluar ndjeshëm mesataren e Bashkimit Europian dhe të rajonit.
Ndërsa Islanda dhe Malta janë vende ishullore me kapacitete prodhimi të kufizuara dhe kosto të larta transporti, Shqipëria nuk mund të krahasohet me këto tregje. Në të kundërt, vendet si Portugalia, Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi raportojnë rritje më modeste, nga 1.1% deri në 1.8%.
Shumë vende të BE-së, përfshirë Çekinë, Hungarinë, Finlandën dhe Gjermaninë, kanë regjistruar madje edhe ulje të çmimeve për këtë kategori produktesh.
Në zonën e euros, çmimet e bulmetit dhe vezëve kanë pësuar një rënie të lehtë prej rreth 0.4-0.5% gjatë vitit 2024, duke reflektuar një stabilizim pas periudhave me rritje të ndjeshme, të shkaktuara nga ndikimet e pandemisë dhe konfliktit në Ukrainë.
Rritja prej 3.9% e çmimeve në Shqipëri lidhet me kostot e larta të prodhimit dhe importit, mungesën e subvencioneve të qëndrueshme për bujqësinë dhe tkurrjen e numrit të kafshëve në fermat vendase gjatë dekadës së fundit.
Një tjetër faktor ndikues është rritja e kërkesës për bulmet dhe vezë, e nxitur nga fluksi i turistëve në disa periudha të vitit. Kjo situatë e bën tregun e ushqimeve në Shqipëri një nga më të shtrenjtat në Europë, me pasoja direkte në kostot e jetesës, sidomos për familjet më të varfra.
Sektori i blegtorisë në vend është goditur rëndë në vitet e fundit. Fermerët e zonave si Myzeqeja kanë protestuar shpeshherë duke kërkuar mbështetje, por kërkesat e tyre kanë mbetur të papërfillura. Produktet bulmetare të prodhuara në vend shpesh shiten nën kostot e prodhimit, ndërkohë që importet janë më të shtrenjta për konsumatorët shqiptarë. Konkurrenca rajonale, ku vendet fqinje mbështesin më mirë fermerët, po përkeqëson më tej gjendjen e sektorit shqiptar të blegtorisë.
Fermerët paralajmërojnë se pa ndryshime në politikën e subvencioneve dhe pa mbështetje për përpunimin lokal të qumështit në baxho, viti që po vjen pritet të jetë edhe më i vështirë për sektorin e blegtorisë.
Sektori, i mbështetur kryesisht nga fermat e vogla, kërkon një zinxhir përpunimi të përshtatur për këtë strukturë. Ndërkohë, investimet në fabrikat e mëdha të përpunimit të qumështit po rrisin çmimet e produkteve bulmetare në mënyrë jo të nevojshme.
