Më 5 qershor 1920 nisi një nga ngjarjet më të rëndësishme të historisë shqiptare, Lufta e Vlorës.
Sot, plot 105 vite më pas, kjo përballje vazhdon të kujtohet si një akt i lartë patriotik që vulosi vullnetin e shqiptarëve për sovranitet dhe mbrojtjen e integritetit territorial.
Viti 1920 mbetet një prej periudhave më vendimtare për Shqipërinë. Përveç luftës në Vlorë, në po të njëjtin vit u zhvillua edhe Kongresi i Lushnjës dhe u shpall për herë të parë Tirana si kryeqytet i vendit.
Përgjegjësi i Muzeut Historik, Skënder Spahiu, e cilëson Luftën e Vlorës si një nga momentet më kyçe në historinë kombëtare.
Sipas tij, përveç përballjes ushtarake, kjo luftë përfaqësonte edhe një qëndrim të fortë politik kundër ushtrisë italiane, përmes një ultimatumi të drejtpërdrejtë që i kërkonte largimin.
“Fillimisht kishte skepticizëm se kjo përpjekje do të rezultonte me sukses,” – thotë Spahiu, – “por vendosmëria popullore e bëri të mundur bashkimin e Vlorës me qeverinë shqiptare të asaj kohe.”
Në këtë betejë u angazhuan jo vetëm banorët e Vlorës dhe zonave përreth, por edhe vullnetarë nga shumë qytete të tjera të vendit, të cilët iu bashkuan luftës për çlirimin e Shqipërisë nga forcat e huaja.
Për të përkujtuar këtë ngjarje, në Muzeun Historik është hapur një ekspozitë fotografike që sjell pamje dhe dokumente të rralla nga koha e luftës, duke nderuar sakrificën e të rënëve.
Lufta e Vlorës zgjati deri më 3 shtator 1920, kur ushtria italiane u tërhoq nga territori shqiptar, duke i dhënë fund një okupimi të zgjatur dhe duke shënuar një fitore të madhe për Shqipërinë pas Luftës së Parë Botërore.
