Madhësia e sektorit financiar në Shqipëri ka pësuar rënie për të katërtin vit me radhë në raport me ekonominë e vendit, duke reflektuar një prirje që ka vijuar gjatë gjithë periudhës 2020–2024. Të dhënat më të fundit të publikuara nga Banka e Shqipërisë tregojnë se, në fund të vitit 2024, tregjet financiare të mbikëqyrura nga kjo institucion dhe Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF) kishin një vlerë totale aktivesh që përfaqësonin vetëm 91.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).
Krahasuar me një vit më parë, madhësia e sektorit financiar është tkurrur me 1.2 pikë përqindje. Nëse krahasimi bëhet me vitin 2020, rënia është edhe më e ndjeshme, duke arritur në 17.6 pikë përqindje. Ky zhvillim ndodh ndonëse vlera absolute e aktiveve të sektorit financiar ka vazhduar të rritet në këto vite. Megjithatë, rritja më e shpejtë e PBB-së e ka zbehur peshën e sektorit financiar në raport me ekonominë.
Një nga faktorët që ka ndikuar negativisht në këtë raport është forcimi i monedhës vendase. Vlera e Lekut në tregun valutor ka pasur një tendencë mbiçmuese, çka ka çuar në uljen statistikore të vlerës së aktiveve të mbajtura në valutë të huaj, sidomos nga bankat, duke ndikuar në uljen e peshës së përgjithshme të sektorit.
Pjesa më e madhe e sektorit financiar vijon të mbizotërohet nga sistemi bankar, i cili përbën rreth 90% të totalit të tij. Në fund të vitit 2024, aktivet e bankave kishin arritur në 2.13 trilionë lekë, duke shënuar një rritje vjetore prej 6.6%. Megjithatë, në raport me PBB-në, pesha e këtij sektori ka rënë nga 84.5% në 2023 në 82.4% në 2024, ndërkohë që në vitin 2020 kjo peshë ishte 97.8%.
Pas bankave, kontribuesit më të mëdhenj në sektorin financiar janë institucionet financiare jobanka (IFJB) dhe shoqëritë e kursim-kreditit (SHKK), të cilat në fund të 2024 përfaqësonin 4.7% të PBB-së, një rritje modeste me 0.3 pikë përqindje krahasuar me vitin 2023. Gjithsesi, edhe këto institucione janë tkurrur në krahasim me 2020-n, kur peshonin 4.9% të PBB-së.
Në vijim, fondet e pensionit dhe fondet e investimit përbënin së bashku 2.5% të PBB-së në fund të 2024, një rritje krahasuar me një vit më parë (2.3%), por shumë më poshtë nga niveli i vitit 2020, që ishte 4.4%. Këto tregje nuk janë rikuperuar ende plotësisht nga tronditja e vitit 2022, kur normat e interesit u rritën me ritme të shpejta.
Në fund të listës qëndrojnë shoqëritë e sigurimit, të cilat përfaqësonin 2.2% të PBB-së në fund të vitit 2024. Edhe pse shënuan një rritje të lehtë nga viti 2023 (2%), ato mbeten nën nivelin e vitit 2020, kur zotëronin një peshë prej 2.4%.
Të dhënat për vitin 2024 konfirmojnë një tendencë të qartë: ekonomia shqiptare është rritur me ritme më të larta se sektori financiar, duke sjellë kështu një tkurrje relative të këtij sektori në strukturën e përgjithshme të ekonomisë.
