Ndërtimet e paligjshme dhe betonizimi po rrezikojnë një nga zonat më të bukura dhe më të mbrojtura të Shqipërisë. Në qendër të këtij skandali është biznesmeni Fatmir Bektashi, ortaku i dhëndrit të Sali Berishës, i cili ka nisur të shesë apartamente në Drilon, Pogradec, pa asnjë leje ndërtimi, në një zonë që gëzon statusin e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.
Projekti i promovuar nga kompania ndërtimore “Kontakt”, ku Bektashi është ortak, quhet “Pyjet e Drilonit” dhe po reklamohet online si “shtëpia e ëndrrave në zemër të natyrës”. Njoftimet nxisin qytetarët të rezervojnë apartamente me çmime që nisin nga 1,000 euro, ndonëse në realitet ndërtimi në këtë zonë jo vetëm që nuk ka nisur zyrtarisht, por nuk ka marrë asnjë leje.
Bashkia e Pogradecit, Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura (AKZM) dhe Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZHT) e kanë mohuar zyrtarisht ekzistencën e një lejeje ndërtimi për këtë projekt. AKZM thekson se Parku i Drilonit ndodhet në një “Peizazh të Mbrojtur Ujor/Tokësor”, i shpallur me vendim të Këshillit të Ministrave më 25 shtator 2024, dhe është pjesë e zonës së Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.
AZHT sqaroi se vetëm më 8 shkurt 2025 është depozituar një aplikim nga kompania “Kontakt” për ndërtimin e një kompleksi me godina banimi deri në 12 kate, por nuk ka ende asnjë vendimmarrje nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit (KKTU). Pavarësisht kësaj, shitja e apartamenteve ka nisur, ndërkohë që kompania refuzon të japë informacion. Një përfaqësues i saj i tha Citizens.al se “projekti është miratuar nga UNESCO” – një pohim i pavërtetë, pasi UNESCO nuk ka asnjë kompetencë për të miratuar projekte ndërtimi; këtë detyrë e kanë institucionet shqiptare.
Ndërtimet pa leje në zonën e mbrojtur të Drilonit kanë nxitur reagime të forta nga ekspertët. Ekonomisti Pano Soko paralajmëron se në mungesë të shtetit ligjor, qytetarët që rezervojnë apartamente rrezikojnë të humbin paratë pa marrë kurrë banesën. “Ka pasur raste ku njerëzit kanë paguar dhe ndërtimi nuk është bërë asnjëherë”, thotë ai.
Inxhinieri Arian Merolli, pjesë e grupit që punoi për përfshirjen e liqenit të Ohrit në UNESCO, denoncon raportimet e rreme të autoriteteve shqiptare ndaj UNESCO-s. “Ne i kemi dërguar çdo vit raporte që thonë ‘nuk ka ndërtime’, ndërkohë që e dimë që po bëhen. Kemi humbur seriozitetin si shtet”, shprehet ai.
Merolli thekson gjithashtu se ndërtimet e pakontrolluara kanë çuar tashmë në tharjen e disa prej burimeve të Drilonit, duke rrezikuar një ekosistem të rrallë dhe vlera të jashtëzakonshme natyrore. “Nëse ndërton ngjitur me një zonë trashëgimi botërore, ti e ke dëmtuar vlerën universale të saj”, paralajmëron ai.
Në sesionin e 47-të të Komitetit të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, që u zhvillua në korrik 2025, u propozua për herë të tretë që Rajoni i Ohrit të futet në Listën e Trashëgimisë në Rrezik, për shkak të ndotjes dhe ndërtimit të pakontrolluar. Më shumë se 40 organizata të shoqërisë civile nga rajoni dhe Europa nënshkruan një letër alarmuese që thekson dështimin e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut për të zbatuar rekomandimet e UNESCO-s.
Për momentin, Komiteti vendosi t’u japë edhe një mundësi të fundit: qeveritë kanë afat deri më 1 shkurt 2026 për të dorëzuar një raport mbi masat korrigjuese. Nëse kjo nuk ndodh, në sesionin e 48-të në vitin 2026, Liqeni i Ohrit pritet të përfshihet zyrtarisht në listën e vendeve të rrezikuara.
Ndërkohë, në Shqipëri, një ndërtues i lidhur me elitën politike, si Fatmir Bektashi, shet apartamente në një zonë të mbrojtur, pa leje, me bekimin e heshtur të institucioneve. A do të zgjedhë Shqipëria trashëgiminë dhe natyrën, apo do të mbysë edhe Drilonin në beton?
