Grykëderdhja e lumit Ishëm në detin Adriatik, mes Kepit të Rodonit dhe lagunës së Patokut, është shndërruar në një nga zonat më të ndotura të vendit. Lumi, dikur një atraksion natyror, sot përbën simbolin e një katastrofe mjedisore.
Në të dy anët e bregdetit ranor janë grumbulluar male mbeturinash që rrjedha e lumit sjell çdo ditë. Plastika, veshje, kimikate shtëpiake, mbetje farmaceutike dhe materiale të tjera të rrezikshme janë bashkuar, duke e kthyer këtë zonë të veçantë në një kosh gjigant plehrash. Pavarësisht ndotjes, lopë enden mes mbeturinave duke kullotur.
“Shihni lopët, më pas e shesin qumështin në treg e thonë kemi qumësht bio”, thotë Qemal Jangu, banor në Ishëm.
Sipas Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, Ishmi renditet ndër lumenjtë më të ndotur në Shqipëri, me ujëra që klasifikohen në kategorinë 5 – “Gjendje e Keqe”. Në shtratin e tij derdhen ujërat e zeza dhe mbetjet urbane të Tiranës, Kamzës, Vorës, Fushë-Krujës dhe zonave përreth.
“Edhe divan ka ardhur në këtë lum nga Tirana, çfarë nuk vjen këtu”, shton Jangu, i cili kujton me keqardhje kohët kur banorët laheshin në lumin e pastër dhe vinin për plazh. “Laheshim në lumë, ishte i pastër, e gjithë zona vinte këtu për plazh”, thotë ai.
Sot, për shkak të ndotjes, jeta në lum ka vdekur, dhe peshkatarët detyrohen të kërkojnë punë në det. Raportet e monitorimit tregojnë se ujërat janë të pastra vetëm në burim, ndërsa ndotja rritet ndjeshëm pranë zonave të banuara, ku ujërat e ndotura urbane derdhen pa asnjë trajtim.
“Problemi më i madh me mbetjet është hedhja e tyre nëpër përrenj kudo nëpër Shqipëri. Kemi shumë përrenj dhe lumenj, dhe hedhja e mbetjeve e tejkalon çdo rast që mund të korrigjohet me landfille,” thekson Jangu.
Në vitin 2017, ish-ministri i Mjedisit Blendi Klosi prezantoi një projekt 2 milionë euro për ndërtimin e një impianti për kapjen e mbeturinave në lumin Ishëm, i cili përfundoi në vitin 2019, por nuk funksionoi asnjë ditë. Ministria e Mjedisit nuk iu përgjigj kërkesave të “Inside Story” për shpjegime mbi dështimin e investimit dhe planet për pastrimin e zonës.
Ekspertja e mjedisit Flora Xhemani Babani e cilëson situatën si pasqyrën e mungesës së politikave të qëndrueshme mjedisore.
“Merre pak grykëderdhjen e Ishmit që është pasqyra ku ne shihemi dhe jemi vërtet të shëmtuar. Nuk mund ta pastrosh me punë vullnetare. Duhet ndërhyrje që në burim, përndryshe pas një muaji situata do të jetë e njëjtë,” thekson ajo.
Pamjet e fundit nga zona tregojnë qartë shkallën e shkatërrimit: një peizazh që dikur ishte perlë natyrore, sot është kthyer në simbol të neglizhencës mjedisore në Shqipëri.
