Shqipëria nuk është më një mundësi jetese dhe integrimi për ta, por një “kamp azilantësh” nga e cila duan të arratisen sërish. Nuk e kemi fjalën për refugjatë lufte të ardhur nga Siria apo Afganistani, por për azilkërkuesit shqiptar që janë riatdhesuar së fundi nga vendet e BE-së, dhe që aktualisht jetojnë në gjendje të keqe ekonomike, pasi shumica e tyre janë edhe të papunë.
Por gjatë kohës që ata janë rikthyer, po rikonsiderojnë vetëm mundësinë për emigracionin, si zgjidhjen e vetme për mbijetesë.
Kështu thuhet në studimin e fundit “Azilkërkuesit e kthyer Shqiptarë: Riintegrim apo Riemigrim”, që ka realizuar “Qendra për Studime Ekonomike dhe Sociale” me familjet e kthyera nga azili.
Dëshira e tyre për të migruar lidhet me si e përfytyrojnë të ardhmen e tyre të kthyerit, sidomos, të ardhmen e fëmijëve të tyre. Ky perceptim mbi të ardhmen lidhet me shumë elemente të cilësisë së jetës që i analizuam më sipër, konkretisht, punësimi, pagat, mbrojtja sociale, cilësia e arsimit dhe kujdesit shëndetësor, strehimi, siguria, infrastruktura, mjedisi etj.
Arsyet e largimit
Për shumë nga të rikthyerit faktorët ekonomikë janë mbizotërues. Megjithatë, realiteti dhe perspektiva janë edhe më të zymta për ata të kthyer që kanë mbetur pa punë për një kohë të gjatë.
Duke mos pasur një punë në sektorin formal, shumë familje thonë se, përpiqen të mbijetojnë me ‘ndihmë ekonomike’, pensionin e vogël të prindërve, dërgesat në para nga të afërmit, pagesat e aftësisë së kufizuar, ose fitimet nga ndonjë punë rastësore në sektorin informal.
Ndërkohë, vlera e ‘ndihmës ekonomike’ dhe e burimeve të tjera të përmendura është e vogël, e pamjaftueshme për t’i nxjerrë nga varfëria familjet e kthyera, si dhe nuk e ngushton hendekun e pabarazisë.
Si rrjedhim, papunësia/nënpunësimi, pagat e ulëta dhe, në një shkallë më të vogël, nevoja për të përmirësuar kushtet e jetesës janë faktorët kryesorë që i shtyjnë të riemigrojnë në vendet e BE-së.
Statistikat
Statistikat tregojnë se, në vitin 2018, PBB-ja mesatare për frymë në Shqipëri arriti në 31 për qind të mesatares së BE-së. Krahasuar me vende si Holanda, Gjermania, Belgjika, Franca etj., ky tregues ishte shumë më i ulët.
Në thuajse të gjitha intervistat dhe diskutimet e bëra nga studimi me grupet e fokusuara, pjesëmarrësit theksuan se, ata migronin për shkak të kushteve të vështira ekonomike në Shqipëri.
Të përballur me papunësinë, disa prej familjeve të kthyera jetojnë me ato që kanë kursyer gjatë qëndrimit në vendin pritës si azilkërkues.
Megjithatë, kursimet e tyre janë të kufizuara dhe mbarojnë shpejt, çka shkakton stres dhe pasiguri për të ardhmen e familjeve të tyre. Fatmiri, një azilkërkues i kthyer nga Korça, tha: ‘Ne jetojmë me kursimet nga Gjermania, po deri kur?!’
Familja dhe arsimi i fëmijëve, arsyeja e fortë
Dëshira për një të ardhme më të mirë për fëmijët del pothuaj në të gjitha diskutimet dhe intervistat. Ajo perceptohet si arsimim më i mirë dhe më shumë mundësi për punësim në të ardhmen në sektorin formal.
Sipas studimit, shumica e të kthyerve thonë se, në rrethanat aktuale, emigracioni drejt një vendi të BE-së, do të përmirësonte shumë situatën financiare të familjeve të tyre dhe do të ofronte një perspektivë të qartë në të ardhmen për fëmijët e tyre.
Krahasimi i faktorëve shtytës përpara dhe pas kërkesës për azil zbulon se, procesi i riintegrimit, të paktën për disa prej komponentëve të tij themelorë (si punësimi, mbrojtja sociale, kujdesi shëndetësor dhe siguria) nuk kanë qenë siç pritej.
Shumë azilkërkues që janë kthyer në Shqipëri theksojnë se, gjendja e familjeve të tyre, krahasuar me periudhën përpara se të aplikonin për azil, ‘nuk ka ndryshuar’ ose është ‘më keq’ ose ‘shumë më keq’.
Si rezultat, emigracioni mbetet i vetmi mekanizëm përballues, që u jep mundësinë të nxjerrin familjen nga varfëria, ose nga një situatë e vështirë ekonomike, apo borxhi të vazhdueshëm.
/Burimi: Monitor.al/Përshtati: GazetaReforma.com/
