Kryeministri Edi Rama ka shkarkuar nga detyra drejtoreshën e Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, Mirlinda Karçanaj, e cila ndodhet në masë sigurie “arrest shtëpie” për skandalet me tenderat e AKSHI-t. Në vend të saj është emëruar Igli Tafa, i cili më parë ka mbajtur postin e drejtorit në Autoritetin Kombëtar të Sigurisë Kibernetike.
Vendimi vjen në një moment kur AKSHI ndodhet nën hetim nga SPAK për çështje që lidhen me përdorimin e fondeve publike dhe procedurat e prokurimit. Hetimet, që kanë nisur prej gati një viti, fokusohen në 12 tendera të dyshuar se janë zhvilluar në shkelje të ligjit.
Masat e sigurisë dhe akuzat
Prokuroria e Posaçme ka lëshuar urdhër arreste për Mirlinda Karçanajn, për Ergys Agasin dhe për biznesmenin Ermal Beqiraj. Për Karçanajn, Gjykata e Posaçme ka caktuar masën “arrest shtëpie”, ndërsa për Agasin dhe Beqirajn është caktuar masa “arrest me burg”.
Më 16 dhjetor, dy skuadra të BKH-së, të shoqëruara nga patrulla të Policisë së Shtetit, ushtruan kontrolle në katër ambiente në pronësi të Ergys Agasit, përfshirë banesa në Durrës dhe Tiranë, si dhe biznese që ai zotëron. Kontrollet në banesa dhe zyra të lidhura me Agasin ishin kryer edhe në muajin qershor me urdhër të SPAK.
Në total, SPAK ka vendosur masa sigurie për tetë persona: Ergys Agasi, Ermal Beqiraj, Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, G.H dhe Rogers Rryta. Po ashtu është dhënë masë pezullimi nga detyra për zëvendësdrejtorin e Policisë së Tiranës, Erion Ismaili.
Akuzat kryesore përfshijnë grup të strukturuar kriminal, shkelje të barazisë në tendera dhe heqje të paligjshme të lirisë. Personat nën hetim akuzohen gjithashtu për korrupsion, shpërdorim detyre dhe pastrim parash.
Karçanaj ishte paraqitur më 3 dhjetor në SPAK në kuadër të hetimeve për abuzime me tenderat e zhvilluar nga institucioni që drejtonte.
AKSHI mes propagandës dhe skandaleve
Shkarkimi i Karçanajt ndodh në një kohë kur qeveria ka promovuar digjitalizimin si sukses madhor. Kryeministri Rama ka folur për “kapacitete të larta të mbrojtjes kibernetike”, “shtet digjital modern” dhe “ushtri të teknologjisë së avancuar”. Megjithatë, vitet e fundit janë shënuar episode të rënda rrjedhjesh të të dhënave personale, përfshirë paga, numra telefoni, të dhëna shëndetësore dhe databaza të ndryshme shtetërore.
Sulmi kibernetik i vitit 2022 evidentoi dobësi serioze në infrastrukturën digjitale. Në atë periudhë, shërbime të rëndësishme publike u ndërprenë, ndërsa nuk u publikua një raport i detajuar teknik mbi pasojat dhe përgjegjësitë.
Ndërkohë, platforma e-Albania ka përjetuar ndërprerje të herëpashershme, duke krijuar vështirësi për qytetarët dhe bizneset në marrjen e shërbimeve bazë. Qytetarët paguajnë për certifikata dhe dokumente të prodhuara nga vetë administrata, ndërsa sistemi është paraqitur si model i lehtësimit të burokracisë.
Hetimet dhe përgjegjësitë
Sipas burimeve zyrtare, SPAK ka marrë në pyetje mbi 20 persona në lidhje me çështjen e tenderave të AKSHI-t. Dosja hetimore përfshin dokumente, procedura prokurimi dhe kontrata që po verifikohen për shkelje të mundshme të ligjit.
Në qendër të hetimeve janë dyshimet për tendera të fryrë, favorizime dhe procedura të manipuluara. AKSHI, si institucioni që administron sistemet kryesore digjitale të shtetit, ka akses në të dhëna sensitive që përfshijnë pronat, gjendjen civile, shëndetin dhe lëvizjet e qytetarëve.
Shkarkimi i Karçanajt dhe emërimi i Igli Tafës shënojnë një zhvillim të ri në këtë çështje, ndërsa hetimet e SPAK vijojnë. Mbetet për t’u parë nëse procesi do të ndalet vetëm te zyrtarët e përfshirë drejtpërdrejt në procedurat e tenderimit apo do të zgjerohet më tej në nivele të tjera të administratës.
