Rama premton ulje, faturon rritje: 10 problemet e paketës fiskale 2027

Europa në taksa, por jo në paga e shërbime. Edi Rama ka prezantuar Paketën Fiskale 2027 si një ndërhyrje për lehtësimin e qytetarëve, por pas uljes së TVSH-së së ushqimeve dhe premtimit për naftë 32 lekë më të lirë qëndrojnë rritje të tjera tatimore, detyrime të reja dhe një faturë që ende nuk është bërë publike në formën e saj përfundimtare.

Më 28 tetor 2026, në mes të protestave dhe pakënaqësisë qytetare për koston e jetesës, kryeministri shpalli ndryshime për ushqimet, pagat, bizneset, karburantet, pronat dhe automjetet.

Por një analizë e këtyre masave ngre një pyetje thelbësore: Pse shqiptarëve u kërkohet të paguajnë gjithnjë e më shumë sipas standardeve europiane, kur të ardhurat, prodhimi dhe shërbimet publike nuk janë në të njëjtin nivel?

Shifrat zyrtare e bëjnë këtë kundërshti të matshme.

Sipas Eurostat, në vitin 2025 indeksi i çmimeve për ushqimet në Shqipëri ishte 102,9, krahasuar me mesataren 100 të Bashkimit Europian. Në Gjermani ishte 102,7, në Itali 103,3, në Serbi 96,6 dhe në Maqedoninë e Veriut 74,3.

Ndërkohë, sipas INSTAT, paga mesatare mujore bruto në Shqipëri arriti në 92.150 lekë në tremujorin e dytë të vitit 2026, ndërsa paga minimale është 50.000 lekë.

Në vitin 2025, një familje shqiptare me mesatarisht 3,1 anëtarë shpenzonte 95.227 lekë në muaj për konsum. Kjo shifër nuk përfaqëson pagën e një individi, por dëshmon përmasën e shpenzimeve familjare.

Pikërisht këtu fillon problemi: Shqipëria ka ushqime me çmime të krahasueshme me vende të zhvilluara europiane, por nuk ka të ardhurat e tyre.

1. Ulja e TVSH-së së ushqimeve: Pse nuk garantohet ulja e çmimeve?

Rama premtoi uljen e TVSH-së nga 20% në 6% për 54 produkte ushqimore bazë, duke deklaruar se qytetarëve do t’u mbeten rreth 150 milionë euro në vit.

Por 150 milionë euro më pak të ardhura nga TVSH-ja nuk përkthehen automatikisht në 150 milionë euro kursime për familjet.

Një produkt që sot kushton 120 lekë, përfshirë TVSH-në 20%, do të kushtonte 106 lekë me TVSH 6%, nëse çmimi pa tatim mbetet i pandryshuar.

Pra, ulja maksimale e çmimit final nga ky ndryshim është rreth 11,7%, jo 14%.

Dhe kjo vetëm nëse tregtarët e transferojnë të gjithë uljen te konsumatori.

Qeveria ende duhet të shpjegojë si do të kontrollojë çmimet reale, kostot e furnizimit dhe marzhet tregtare, veçanërisht në një treg ku mungesa e konkurrencës mund ta kufizojë përfitimin.

Problemi tjetër është lista prej vetëm 54 produktesh. Ushqimi i familjeve nuk përfundon te 54 artikujt e përzgjedhur nga qeveria. Për çdo produkt që mbetet jashtë saj, TVSH-ja standarde propozohet të rritet.

Një lehtësim real kërkon që qeveria të tregojë sa ulet shporta e plotë mujore e familjes, jo vetëm sa ulet tatimi për produktet e përzgjedhura.

2. TVSH-ja 21%: Qytetari paguan më shumë për gjithçka tjetër

Paralelisht me uljen e TVSH-së së disa ushqimeve, Rama njoftoi rritjen e normës standarde nga 20% në 21%.

Kjo është një pikë përqindjeje më shumë që mund të rëndojë mbi një gamë të gjerë mallrash dhe shërbimesh.

Për një produkt me çmim 12.000 lekë, rritja e TVSH-së nga 20% në 21%, me çmim neto të pandryshuar, e çon faturën në 12.100 lekë.

Qeveria e paraqet masën si rishpërndarje në favor të familjeve me të ardhura më të ulëta. Por TVSH-ja nuk pyet sa fiton konsumatori.

Një mësues, një pensionist dhe një sipërmarrës me të ardhura të larta paguajnë të njëjtën normë TVSH-je për të njëjtin produkt.

Për familjet me të ardhura të ulëta, edhe një rritje modeste çmimi mund të ketë peshë të madhe, sepse pjesa më e madhe e të ardhurave shkon për konsum të domosdoshëm.

Sipas relacioneve fillestare të Paketës Fiskale 2027, vetëm rritja e TVSH-së standarde parashikohej të sillte 10,6 miliardë lekë më shumë në buxhet.

Në vend që të shpjegojë si do të ulë shpenzimet e panevojshme publike, qeveria zgjedh të shtojë të ardhurat nga konsumi i qytetarëve.

3. Dividendi 15%: Shteti kërkon më shumë nga fitimi i shpërndarë

Tatimi mbi dividendin propozohet të rritet nga 8% në 15%, ndërsa Rama njoftoi se tatimi mbi fitimin e korporatave mbetet 15%.

Le të marrim një kompani që realizon 1 milion lekë fitim të tatueshëm dhe e shpërndan të gjithë fitimin pas tatimit si dividend.

Me normat aktuale, barra totale e tatimit mbi fitimin dhe dividendin është 218.000 lekë.

Me normat e reja të shpallura, ajo bëhet 277.500 lekë.

Pra, 59.500 lekë më shumë për të njëjtin fitim.

Barra e kombinuar rritet nga 21,8% në 27,75%.

Kjo nuk është thjesht një ndryshim prej shtatë pikësh në një normë tatimore. Është rritje e barrës së përgjithshme mbi fitimin e shpërndarë.

Në një vend ku bizneset përballen me treg të vogël, kosto financimi, mungesë punonjësish dhe konkurrencë të fortë nga importi, rritja e tatimit mund të dobësojë nxitjen për investime të reja.

Pse qeveria nuk paraqet fillimisht një analizë se sa investime, vende pune dhe kapital vendas mund të ndikohen nga ky ndryshim?

Të kërkosh më shumë të ardhura nga sipërmarrja pa dokumentuar ndikimin ekonomik nuk është politikë e mjaftueshme zhvillimi.

4. Lehtësimi i pagave 200–300 mijë lekë: Po shumica e punonjësve?

Rama njoftoi zhvendosjen e pragut të sipërm të tatimit mbi pagat nga 200 mijë në 300 mijë lekë në muaj, duke thënë se përfitojnë rreth 32 mijë tatimpagues.

Por paga mesatare bruto e Shqipërisë është 92.150 lekë.

Kjo do të thotë se shumë punonjës, pagat e të cilëve janë poshtë pragut ekzistues prej 200 mijë lekësh, nuk marrin lehtësim të drejtpërdrejtë nga zhvendosja e këtij kufiri.

Në anën tjetër, të gjithë vazhdojnë të përballen me koston e ushqimeve, energjisë, transportit dhe banesave.

Në një ekonomi ku një pjesë e konsiderueshme e familjeve e kanë të vështirë të përballojnë shpenzimet bazë, politika fiskale duhet të vlerësohet nga ndikimi mbi të ardhurat e disponueshme të shumicës, jo vetëm mbi një grup të caktuar pagash.

Pse qeveria nuk publikon përfitimin neto për një punonjës me 50 mijë, 70 mijë apo 90 mijë lekë pagë, pasi të llogariten të gjitha rritjet e tjera të taksave?

5. Tatimi 30% për pagat mbi 700 mijë lekë: Norma pa analizë të plotë

Një fashë e re prej 30% është shpallur për pagat mbi 700 mijë lekë në muaj.

Rama e lidhi këtë masë edhe me synimin për të kufizuar shmangien e tatimit mbi dividendin.

Por shmangia tatimore dhe paga e lartë nuk janë e njëjta gjë.

Një pagë e deklaruar dhe një dividend i shpërndarë janë kategori të ndryshme të ardhurash. Rreziku i deklarimeve fiktive kërkon kontroll të transaksioneve dhe të marrëdhënieve reale ekonomike, jo vetëm vendosjen e një norme më të lartë.

Qeveria nuk ka publikuar ende një analizë të plotë për numrin e të prekurve, të ardhurat që pret të arkëtojë dhe ndikimin mbi profesionistët me kualifikim të lartë.

Në Shqipëri, ku largimi i profesionistëve dhe konkurrenca ndërkombëtare për punonjës të kualifikuar janë sfida të rëndësishme, këto pasoja nuk mund të anashkalohen.

6. Biznesi i vogël: Premtohet tatimfitim zero, por zgjerohet TVSH-ja

Rama premtoi ruajtjen e tatimfitimit zero për biznesin e vogël deri në vitin 2029.

Në të njëjtën kohë, pragu i regjistrimit në TVSH ulet nga 10 milionë në 5 milionë lekë qarkullim vjetor.

Sipas përllogaritjeve të relacionit fillestar, rreth 17 mijë biznese të tjera pritet të përfshihen në skemë.

Një biznes me xhiro vjetore 5 milionë lekë realizon mesatarisht rreth 416.700 lekë shitje në muaj. Por xhiroja nuk është fitimi.

Nga shitjet paguhen qiraja, faturat, furnitorët, transporti, punonjësit dhe detyrimet e tjera.

Futja në skemën e TVSH-së do të thotë edhe më shumë detyrime deklarimi, administrimi dhe kontabiliteti. Efekti në çmimin final varet nga struktura e blerjeve, kreditimi i TVSH-së dhe klientela e biznesit.

Aleanca e Profesionistëve të Lirë ka paralajmëruar se ulja e pragut mund të shtojë kostot administrative pa garantuar formalizim.

Një biznes nuk bëhet ekonomikisht më i fuqishëm vetëm sepse shteti e përfshin në një regjim të ri tatimor.

Dhe një biznes i vogël nuk duhet trajtuar automatikisht si mbulesë e një biznesi të madh vetëm sepse qeveria ka vështirësi të kontrollojë abuzimet.

7. Hoteleria: More taksa për një sektor që duhet të konkurrojë jashtë vendit

Rama njoftoi rritjen e TVSH-së së hotelerisë nga 6% në 10%, duke përjashtuar agroturizmin.

Norma rritet me katër pikë përqindjeje.

Për një shërbim akomodimi që sot kushton 10.600 lekë, me çmim pa TVSH prej 10.000 lekësh, norma e re e çon çmimin final në 11.000 lekë nëse biznesi ia kalon të gjithë rritjen klientit.

Nëse hoteli nuk e rrit çmimin, i ulet e ardhura neto nga e njëjta shitje.

Turizmi shqiptar duhet të konkurrojë me destinacione të tjera mesdhetare, ku klienti krahason jo vetëm çmimin, por edhe cilësinë e infrastrukturës, transportit, shërbimeve dhe mjedisit.

Shteti shqiptar nuk mund të marrë si të mirëqenë konkurrueshmërinë e këtij sektori, ndërkohë që operatorët paguajnë edhe për probleme që lidhen me infrastrukturën publike.

Rritja e TVSH-së nuk duhet të shqyrtohet e shkëputur nga këto kosto.

8. Influencerët, apartamentet bosh dhe vilat: Taksa pa një sistem të qartë kontrolli

Në të njëjtën paketë, Rama shpalli taksim të ri për ekonominë digjitale, supertaksë për apartamentet bosh, vilat në bregdet, konsumin e ujit në pishina dhe automjetet luksoze.

Por këto janë kategori me probleme krejt të ndryshme, të cilat nuk zgjidhen thjesht duke shpallur një normë të re tatimore.

Për ekonominë digjitale, problemi kryesor është identifikimi i të ardhurave reale, përfshirë pagesat nga platformat dhe aktivitetin tregtar që nuk deklarohet. Një krijues përmbajtjeje që i deklaron të ardhurat nuk duhet të ketë barrë arbitrare krahasuar me një aktivitet tjetër ekonomik me të njëjtat të ardhura.

Për apartamentet bosh, kundërshtia është edhe më e madhe.

Sipas Censit 2023, 32,9% e banesave konvencionale në Shqipëri rezultonin të pabanuara në momentin e regjistrimit. Por kjo kategori përfshin situata të ndryshme dhe nuk provon se çdo pronë mbahet bosh për spekulim.

Një apartament mund të jetë i pabanuar sepse pronari jeton jashtë, sepse familja e përdor sezonalisht, sepse është në proces shitjeje ose sepse nuk është në gjendje të përdoret.

Si do t’i dallojë qeveria këto raste?

Dhe mbi të gjitha, si mund të kërkojë kryeministri zgjidhjen e problemit të banesave bosh vetëm përmes taksave, kur politika e lejeve të ndërtimit dhe zhvillimit urban është një nga përgjegjësitë kryesore të institucioneve publike?

Rama ka promovuar ndërtimet e larta, investimet në pasuri të paluajtshme dhe kreditë me 0% interes për blerjen e banesave. Tani propozon ndëshkim fiskal për një pjesë të pronave që nuk përdoren.

Qeveria duhet të japë llogari edhe për politikat që kanë nxitur ofertën e ndërtimeve dhe për aksesin e qytetarëve te strehimi, jo ta trajtojë tregun e banesave vetëm si burim të ardhurash tatimore.

Për më tepër, çdo taksë mbi pasuritë e mëdha duhet të zbatohet njësoj mbi pronat e deklaruara të qytetarëve, bizneseve dhe funksionarëve publikë, pa përjashtime privilegjuese.

Ndërsa për makinat luksoze, një fakt është veçanërisht domethënës: Shqipëria ka tashmë taksë regjistrimi prej 70.000 lekësh dhe taksë vjetore prej 21.000 lekësh për automjetet që klasifikohen si luksoze, sipas DPSHTRR-së.

Pra, kryeministri nuk po shpall taksimin për herë të parë të kësaj kategorie. Po propozon një barrë tjetër, pa sqaruar marrëdhënien e saj me detyrimet ekzistuese.

9. Byro e re për të kontrolluar të ardhurat: Po kontrolli i parave publike?

Rama njoftoi krijimin e Byrosë së Kontrollit të Specializuar të të Ardhurave pranë Ministrisë së Financave.

Individëve me të ardhura relativisht të larta do t’u kërkohet deklarim më i detajuar, i ngjashëm me formularët e funksionarëve publikë.

Por shteti ka tashmë administratë tatimore, struktura të hetimit tatimor, institucione për kontrollin e pasurive dhe organe të posaçme kundër korrupsionit.

Çfarë kompetence do të ketë byroja e re që nuk mund të ushtrohet nga institucionet ekzistuese? Kush do të kontrollojë veprimtarinë e saj dhe si do të mbrohen të dhënat personale?

Mbi të gjitha, kontrolli i qytetarëve nuk mund të zëvendësojë kontrollin mbi mënyrën si përdoren taksat e tyre.

Në qershor 2026, Kontrolli i Lartë i Shtetit bëri publike se nga auditimet e vitit 2025 kishte konstatuar 26,2 miliardë lekë dëm ekonomik dhe efekt financiar negativ. Kjo shifër përfshin kategori të ndryshme gjetjesh auditimi dhe nuk është e barasvlershme me një shumë të provuar si e vjedhur.

Megjithatë, ajo ngre një problem serioz të administrimit të fondeve publike.

Përpara se të kërkojë më shumë para nga qytetarët dhe bizneset, qeveria duhet të përgjigjet sa prej këtyre dëmeve janë rikuperuar, cilët përgjegjës janë ndëshkuar dhe cilat praktika janë ndryshuar.

Qytetari nuk ka vetëm detyrimin të paguajë taksa. Ai ka të drejtën të kërkojë llogari për çdo lek që shteti administron.

10. Nafta 32 lekë më lirë dhe taksa e automjeteve: Hiqet nga pompa, rikthehet te makina

Një nga premtimet më të bujshme ishte heqja e taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër karburant, që bashkë me TVSH-në aktuale arrin në 32,4 lekë.

Por Rama tha se taksa do të rikthehet te automjeti dhe do të mblidhet përmes DPSHTRR-së.

Pra, taksa nuk zhduket. Ndryshon mënyra se si mblidhet.

Një drejtues mjeti që konsumon 60 litra karburant në muaj paguan aktualisht 1.620 lekë taksë qarkullimi, pa llogaritur TVSH-në e vendosur mbi të.

Në vit kjo shumë është 19.440 lekë, ose 23.328 lekë përfshirë TVSH-në aktuale 20%.

Nëse qeveria vendos një detyrim vjetor të ri mbi automjetin, përfitimi real i drejtuesit do të jetë diferenca mes kursimit në pompë dhe tarifës së re.

Por tarifa e re nuk është sqaruar.

Kjo krijon një tjetër problem: drejtuesi që e përdor makinën rrallë mund të detyrohet të paguajë një taksë vjetore që nuk lidhet drejtpërdrejt me kilometrat e përshkuar.

Ndërkohë, ai që përdor shumë karburant mund të përfitojë më tepër nga heqja e taksës për litër.

Pa formulën e re të taksimit, askush nuk mund të pretendojë se të gjithë drejtuesit do të paguajnë më pak.

Edhe nëse çmimi ulet fillimisht në pompë, përfitimi për konsumatorët varet nga mënyra si tregtarët reflektojnë ndryshimin fiskal.

Një taksë që zhvendoset nga pompa te makina nuk mund të reklamohet si taksë e hequr.

Taksa për makinat e huaja dhe krahasimi i paplotë me Europën

Rama njoftoi gjithashtu një taksë qarkullimi për automjetet me targa të huaja që hyjnë në Shqipëri.

Kjo duhet dalluar nga një taksë doganore mbi importin e automjeteve: janë dy detyrime të ndryshme.

Por krahasimi me vendet europiane ngre një çështje tjetër, më të gjerë: strukturën e industrisë së automjeteve.

Shqipëria importon automjete në masë të konsiderueshme, ndërsa nuk ka një industri të gjerë të prodhimit në seri të autoveturave për tregun masiv, të krahasueshme me vendet europiane ku operojnë fabrika të mëdha prodhuese.

Sipas të dhënave të DPSHTRR-së të analizuara nga Revista Monitor, në vitin 2025 u importuan rreth 80.700 autovetura. Nga këto, 55% ishin të prodhuara 9–15 vite më parë dhe 25% më të vjetra se 15 vjet.

Këto shifra tregojnë se tregu shqiptar mbështetet në masë të madhe te automjetet e përdorura, jo te prodhimi vendas i autoveturave të reja.

Dhe këtu lind edhe pyetja për industrinë shqiptare të automjeteve dhe projektin TIMAK.

Më 31 korrik 2026, qeveria prezantoi 40 automjete taktike të realizuara nga Timak Defence për Forcat e Armatosura. Flota përfshinte pesë kamionë dhe 35 automjete Toyota Land Cruiser 4×4, të konfiguruara dhe montuara në vend.

Ky është aktivitet industrial i konfigurimit dhe montimit, por nuk është i barasvlershëm me prodhimin e një autoveture të plotë në seri, me platformë, motor, teknologji dhe zinxhir furnizimi vendas.

Një markë tregtare apo logot e një kompanie shqiptare nuk e ndryshojnë automatikisht origjinën ekonomike të një automjeti. Edhe rregullat doganore europiane e lidhin origjinën me procesin real të prodhimit dhe përpunimit, jo thjesht me emërtimin tregtar.

Nuk mund të importosh një Toyota, t’i bësh konfigurime, t’i vendosësh një markë shqiptare dhe ta paraqesësh këtë si provë se Shqipëria ka të njëjtën industri automobilistike me shtetet prodhuese të Europës.

Kjo nuk e mohon vlerën e montimit apo të industrisë së specializuar vendase. Por dallimi ekonomik është themelor.

Prandaj, përpara se qeveria të importojë modele europiane taksimi, duhet të tregojë se ka analizuar edhe dallimet në prodhim, të ardhura, strukturë tregu dhe koston reale të përdorimit të automjeteve në Shqipëri.

Premtimi për 150 milionë euro lehtësim dhe fatura e taksave të reja

Një problem tjetër është bilanci financiar i vetë paketës.

Relacionet fillestare të projektligjeve parashikonin rreth 14 miliardë lekë të ardhura neto shtesë për buxhetin gjatë vitit 2027.

Por këto përllogaritje përfshinin edhe rritjen e tatimit mbi fitimin nga 15% në 17%, si dhe një normë 32% për fashën e re të pagave të larta.

Më 28 tetor, Rama njoftoi se tatimi mbi fitimin do të mbetej 15%, ndërsa norma e pagave të larta u prezantua 30%.

Kjo do të thotë se përllogaritja fillestare nuk mund të përdoret pa u përditësuar.

Sa do të mbledhë realisht shteti pas ndryshimeve? Sa do të paguajnë familjet dhe bizneset? Sa do të kushtojnë administrimi i taksave të reja dhe kontrollet shtesë?

Pa një relacion të ri dhe të detajuar, bilanci përfundimtar i paketës mbetet i paqartë.

Shqipëria nuk mund të marrë vetëm taksat e Europës

Problemi nuk është thjesht nëse një normë tatimore ekziston edhe në Gjermani, Itali, Francë apo në një vend nordik.

Problemi është çfarë merr qytetari në këmbim.

Në vendet me të ardhura më të larta, taksimi duhet vlerësuar së bashku me pagat, fuqinë blerëse, mbrojtjen sociale, cilësinë e shërbimeve publike dhe kapacitetet prodhuese.

Në Shqipëri, sipas INSTAT, në vitin 2025 rreziku për të qenë i varfër ishte 19%, ndërsa privimi i thelluar material dhe social arrinte 31,2%.

Kjo është situata reale mbi të cilën qeveria kërkon të ndërtojë një tjetër paketë fiskale.

Shqiptarëve nuk mund t’u ofrohet modeli europian vetëm në momentin kur u kërkohet të paguajnë.

Nuk mund të kërkosh taksa europiane për ushqime që kushtojnë sa në Europë, ndërsa të ardhurat mbeten shumë më të ulëta.

Nuk mund të kërkosh detyrime të reja për automjetet pa bërë publike faturën përfundimtare për secilin drejtues.

Nuk mund të taksosh më shumë banesat bosh pa dhënë llogari për politikat e ndërtimit, strehimit dhe zhvillimit urban.

Dhe nuk mund të kërkosh më shumë të ardhura për buxhetin pa iu përgjigjur fillimisht gjetjeve të auditimit mbi administrimin e parave publike.

Taksat nuk janë dhuratë që qeveria ua kthen qytetarëve kur vendos t’i ulë. Janë para të qytetarëve, të mbledhura nga puna, biznesi dhe konsumi i tyre.

Për këtë arsye, pyetja kryesore për Edi Ramën nuk është sa miliardë më shumë do të mbledhë shteti në vitin 2027.

Pse, pas gjithë këtyre viteve në pushtet dhe gjithë taksave të mbledhura, qytetarët shqiptarë ende përballen me çmime europiane, të ardhura shumë më të ulëta dhe kërkesa të vazhdueshme për sakrifica të tjera financiare?

Një shtet që kërkon vazhdimisht më shumë para duhet, përpara së gjithash, të japë llogari për ato që ka marrë.