Gjykata e Lartë ka zbutur masën e sigurisë për ish-drejtoreshën e AKSHI-t, Mirlinda Karçanaj, një nga figurat qendrore të dosjes së shumëpërfolur të tenderave të dyshuar abuzivë në institucionin që administron sistemet kryesore digjitale të shtetit.
Nga masa “arrest shtëpie”, Karçanaj do të hetohet tashmë me “detyrim paraqitje” dhe “ndalim të daljes jashtë shtetit”. Sipas vendimit, ajo duhet të paraqitet pranë policisë gjyqësore dy herë në muaj, çdo të martë të parë dhe të tretë, në orën 10:00.
Vendimi i Gjykatës së Lartë ndryshon masën e vendosur më parë nga Apeli i GJKKO-së, ndërsa lë në fuqi masat për personat e tjerë të përfshirë në dosje, mes tyre Erjon Ismaili dhe Gëzim Hoxha.
Karçanaj ndodhet nën hetim nga SPAK për një seri shkeljesh që lidhen me tenderat e AKSHI-t, institucion që për vite me radhë ka administruar qindra milionë euro fonde publike në emër të “digjitalizimit” të shtetit. Hetimet fokusohen në të paktën 12 procedura prokurimi të dyshuara për favorizime, shkelje të barazisë në tendera, korrupsion, shpërdorim detyre dhe pastrim parash.
SPAK ka ngritur dyshime se në AKSHI është ndërtuar një skemë e centralizuar tenderash, ku të njëjtat kompani kanë përfituar vazhdimisht kontrata me vlera të mëdha, shpesh me konkurrencë të kufizuar dhe me kritere të kontestuara. Në qendër të hetimeve janë emra si Ergys Agasi dhe biznesmeni Ermal Beqiraj, ndërsa kontrollet e BKH-së janë shtrirë në banesa, zyra dhe kompani të lidhura me dosjen.
Por dosja ndaj Karçanajt nuk lidhet vetëm me tenderat. Emri i saj është përmendur prej vitesh në një seri skandalesh që kanë shoqëruar AKSHI-n gjatë periudhës së drejtimit të saj. Agjencia u kthye në simbol të dështimeve të sigurisë kibernetike dhe rrjedhjeve masive të të dhënave personale të qytetarëve shqiptarë.
Nën drejtimin e Karçanajt ndodhën publikimet e databazave me paga, numra telefoni dhe të dhëna sensitive për qindra mijëra qytetarë. Skandali i patronazhistëve në vitin 2021 ekspozoi një rrjet të dhënash personale dhe preferencash politike që në çdo shtet normal do të kishte prodhuar dorëheqje dhe përgjegjësi direkte institucionale. Megjithatë, asokohe askush nuk mbajti përgjegjësi.
Një tjetër goditje e rëndë ishte sulmi kibernetik iranian i vitit 2022, që paralizoi përkohësisht sistemet shtetërore dhe nxori në pah dobësi serioze në infrastrukturën digjitale të vendit. Edhe pse qeveria fliste për “mbrojtje të avancuar kibernetike”, sistemi u rrëzua për ditë të tëra dhe nuk u publikua asnjë raport i plotë teknik mbi dëmet dhe përgjegjësitë.
Po ashtu, gjatë viteve të fundit, qytetarët janë përballur vazhdimisht me probleme në e-Albania, ndërprerje shërbimesh dhe sisteme që shpesh kanë dështuar nën ngarkesë, pavarësisht miliona eurove të investuara për modernizimin e tyre.
AKSHI është akuzuar edhe për krijimin e një monopoli faktik në tregun e teknologjisë, ku tenderat më të mëdhenj të shtetit kalonin përmes agjencisë dhe përfitoheshin nga një rreth i ngushtë kompanish. Kritikët kanë ngritur vazhdimisht dyshime se “digjitalizimi” u përdor si mbulesë për kontrata të fryra dhe projekte që prodhuan më shumë propagandë sesa rezultate konkrete.
Pikërisht për këtë arsye, zbutja e masës së sigurisë ndaj Karçanajt pritet të ngjallë debat, në një kohë kur dosja e AKSHI-t konsiderohet një nga hetimet më të rëndësishme për mënyrën se si janë menaxhuar fondet publike dhe të dhënat sensitive të qytetarëve shqiptarë.
