Konkursi për zhvillimin e truallit të Shtëpisë së Fëmijës “Zyber Hallulli” është mbyllur zyrtarisht me shpalljen e fituesve, duke vulosur edhe një herë fatin e një prej hapësirave publike më simbolike të Tiranës. Vendimi parashikon ndërtimin e tre kullave deri në 35 kate mbi truallin ku për dekada ka funksionuar jetimorja, ndërsa ndërtimi i kampusit të ri për fëmijët dhe zyrave të inspektorateve do të realizohet në një zonë tjetër, në ish vilat gjermane.
Pas rreth katër orësh diskutime, juria vendosi të ndajë çmimet, me argumentin se asnjë nga pesë projekt propozimet finaliste nuk i përmbushte plotësisht kriteret e shpallura. Megjithatë, kjo ndarje nuk ndryshon thelbin e procesit, pasi funksioni kryesor dhe më fitimprurës mbetet ndërtimi i kullave shumëkatëshe mbi truallin e ish jetimores, një nga zonat më të shtrenjta dhe strategjike të kryeqytetit.
Fitues për zhvillimin e kullave mbi truallin e ish jetimores u shpall grupi i udhëhequr nga studio arkitekturore Rojkind Arquitectos, e cila do të realizojë ndërtimin e tre kullave deri në 35 kate. Ndërkohë, grupi i udhëhequr nga arkitekti Héctor Barroso do të zhvillojë kampusin e ri të Shtëpisë së Fëmijës “Zyber Hallulli” dhe godinat e reja të inspektorateve në zonën e ish vilave gjermane. Ndarja e projekteve sipas funksioneve u justifikua nga juria me argumentin se asnjë prej propozimeve nuk i përmbushte plotësisht kërkesat e konkursit, duke konfirmuar mungesën e një vizioni të unifikuar për përdorimin e truallit publik.
Pavarësisht emrave dhe studiosve të përfshira, pesë projektet finaliste shfaqën të njëjtën qasje thelbësore. Të gjitha propozuan zhvillim intensiv vertikal, me tre deri në katër kulla që arrinin deri në 45 kate. Trualli i “Zyber Hallullit” u trajtua si një nyje e pastër zhvillimi imobiliar, ku dominuan densiteti i lartë, banimi luksoz dhe funksionet elitare, ndërsa hapësirat publike u reduktuan në elemente kryesisht dekorative.
Ndryshimet mes projekteve mbetën në nivel fasadash, volumetrie dhe simbolike arkitektonike. Asnjë prej tyre nuk doli jashtë paradigmës së betonizimit vertikal dhe shfrytëzimit maksimal të truallit publik. Konkursi, në vend që të ishte një debat real mbi alternativat e përdorimit të një prone publike me funksion social, u kthye në një garë estetike për kulla gjithnjë e më të larta.
Juria që mori këtë vendim përbëhej nga Kryeministri Edi Rama, drejtues të Korporatës së Investimeve Shqiptare, Agjencisë së Zhvillimit të Territorit dhe Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit, si dhe arkitektë ndërkombëtarë. Në këtë përbërje ra dukshëm në sy mungesa e përfaqësimit të Bashkisë Tiranë, e cila në konkurse të mëparshme ka qenë pjesë aktive e vendimmarrjes urbane.
Mungesa e pushtetit lokal lidhet drejtpërdrejt me situatën aktuale të bashkisë, ku kryetari i saj Erion Veliaj ndodhet në burg si i pandehur për akuza korrupsioni dhe pastrimi parash. Por përtej rrethanës personale, fakti që një projekt me ndikim të drejtpërdrejtë urban për Tiranën vendoset pa përfaqësim të bashkisë ngre pikëpyetje serioze mbi formulën e vendimmarrjes dhe përqendrimin e pushtetit në nivel qendror.
Shpallja e fituesve nuk sjell asnjë risi për sa i përket fatit të jetimores. Godinat ekzistuese të Shtëpisë së Fëmijës “Zyber Hallulli” do të shemben për t’i hapur rrugë kullave, ndërsa fëmijët do të zhvendosen në një godinë të re në një tjetër zonë të qytetit. Ky zhvillim konfirmon logjikën e ndjekur prej vitesh në Tiranë, ku çdo truall publik me vlerë të lartë ekonomike kthehet në objekt spekulimi imobiliar, ndërsa funksionet sociale shtyhen gjithnjë e më larg qendrës.
Tirana humbet edhe një tjetër copë historie sociale, në emër të zhvillimit që matet vetëm me kate, metra katrorë dhe fitim.
