Dalja në treg dhe miratimi i vaksinave për COVID-19, ashtu siç ka ngjallur shpresë ka ngritur edhe pyetje të shumta. Por jo çdo gjë që qarkullon në media është e vërtetë dhe e besueshme. Më poshtë janë disa nga pyetjet për vaksinat që kanë një përgjigje, dhe ndodhta nuk është ajo që keni dëgjuar.
A mund të më bëjinfektojë një vaksinë me COVID-19?
Jo. Asnjë nga vaksinat e autorizuara dhe të rekomanduara nuk përmbajnë virusin e gjallë që shkakton COVID-19. Kjo do të thotë që një vaksinë COVID-19 nuk mund t’ju bëjë të sëmureni me COVID-19.
Ekzistojnë disa lloje të ndryshme të vaksinave në zhvillim. Të gjitha ato mësojnë sistemin tonë imunitar se si të njohin dhe luftojnë virusin që shkakton COVID-19. Ndonjëherë ky proces mund të shkaktojë simptoma, të tilla si ethe. Këto simptoma janë normale dhe janë një shenjë që trupi po ndërton mbrojtje ndaj virusit që shkakton COVID-19.
Zakonisht duhen disa javë që trupi të krijojë imunitet (mbrojtje ndaj virusit që shkakton COVID-19) pas vaksinimit. Kjo do të thotë se është e mundur që një person mund të infektohet me virusin që shkakton COVID-19 pak para ose menjëherë pas vaksinimit dhe akoma të sëmuret. Kjo pasi vaksina nuk ka pasur kohë të mjaftueshme për të siguruar mbrojtje.
Pas marrjes së një vaksine COVID-19, a do të testohem pozitiv për COVID-19 në një test viral?
Jo. As vaksinat e autorizuara dhe të rekomanduara kohët e fundit dhe as vaksinat e tjera COVID-19 aktualisht në prova klinike nuk mund të bëjnë që ju të dilni pozitiv në testet virale, të cilat përdoren për të parë nëse keni një infeksion aktual.
Nëse trupi juaj zhvillon një përgjigje imune – qëllimi i vaksinimit – ekziston mundësia që të dilni pozitiv në disa teste të antitrupave. Testet e antitrupave tregojnë se keni pasur një infeksion të mëparshëm dhe se mund të keni një nivel mbrojtjeje ndaj virusit. Ekspertët aktualisht po shikojnë se si vaksinimi COVID-19 mund të ndikojë në rezultatet e testimit të antitrupave.
Nëse e kam marrë tashmë COVID-19 dhe a jam shëruar, a duhet akoma të vaksinohem me një vaksinë COVID-19?
Po, duhet të vaksinoheni, pavarësisht nëse tashmë keni pasur COVID-19. Kjo sepse ekspertët nuk e dinë akoma për sa kohë jeni të mbrojtur nga sëmundja përsëri pasi të shëroheni nga COVID-19. Edhe nëse tashmë jeni shëruar nga COVID-19, është e mundur – megjithëse e rrallë – që të mund të infektoheni me virusin që shkakton përsëri COVID-19.
Nëse jeni trajtuar për COVID-19 me antitrupa monoklonalë ose plazmë rikuperuese, duhet të prisni 90 ditë para se të merrni një vaksinë COVID-19. Flisni me mjekun tuaj nëse nuk jeni të sigurt se çfarë trajtimesh keni marrë ose nëse keni më shumë pyetje në lidhje me marrjen e një vaksine COVID-19.
A do të më mbrojë vaksinimi nga sëmundja me COVID-19?
Po. Vaksinimi COVID-19 funksionon duke mësuar sistemin tuaj imunitar se si të njihni dhe luftoni virusin që shkakton COVID-19, dhe kjo ju mbron të mos sëmureni me COVID-19.
Të jesh i mbrojtur nga sëmundja është e rëndësishme sepse edhe pse shumë njerëz me COVID-19 kanë vetëm një sëmundje të lehtë, të tjerët mund të marrin një sëmundje të rëndë, të kenë efekte shëndetësore afatgjata ose edhe të vdesin. Nuk ka asnjë mënyrë për të ditur se si COVID-19 do të ndikojë tek ju, edhe nëse nuk keni një rrezik në rritje të zhvillimit të komplikimeve të rënda.
A do të më ndryshojë vaksina COVID-19 ADN-në time?
Vaksinat COVID-19 nuk ndryshojnë ose bashkëveprojnë me ADN-në tuaj në asnjë mënyrë.
Aktualisht ekzistojnë dy lloje të vaksinave COVID-19 që janë autorizuar për përdorim në Shtetet e Bashkuara: vaksinat dërguese të ARN (mARN) dhe vaksinat vektoriale virale.
Vaksinat Pfizer-BioNTech dhe Moderna janë vaksina mARN, të cilat u mësojnë qelizave tona se si të krijojnë një proteinë që shkakton një përgjigje imune. ARNi nga një vaksinë COVID-19 kurrë nuk hyn në bërthamën e qelizës, e cila është vendi ku ruhet ADN-ja jonë. Kjo do të thotë që ARNi nuk mund të ndikojë ose të ndërveprojë me ADN-në tonë në asnjë mënyrë. Në vend të kësaj, vaksinat COVID-19 mARN punojnë me mbrojtjen natyrore të trupit për të zhvilluar në mënyrë të sigurt imunitetin ndaj sëmundjeve.
Vaksina Johnson & Johnson’s COVID-19 është një vaksinë vektoriale virale. Vaksinat vektoriale virale përdorin një version të modifikuar të një virusi të ndryshëm, të padëmshëm (vektori) për të dhënë udhëzime të rëndësishme në qelizat tona për të filluar mbrojtjen e ndërtimit. Udhëzimet dorëzohen në formën e materialit gjenetik. Ky material nuk integrohet në ADN-në e një personi. Këto udhëzime i tregojnë qelizës të prodhojë një pjesë të padëmshme të virusit që shkakton COVID-19. Kjo është një proteinë spike dhe gjendet vetëm në sipërfaqen e virusit që shkakton COVID-19. Kjo bën që sistemi ynë imunitar të njohë virusin që shkakton COVID-19 dhe të fillojë prodhimin e antitrupave dhe aktivizimin e qelizave të tjera imune për të luftuar atë që mendon se është një infeksion.
Në fund të procesit, trupat tanë kanë mësuar se si të mbrohen nga infeksioni në të ardhmen nga COVID-19. Kjo përgjigje imune dhe antitrupat që bëjnë trupat tanë na mbrojnë nga infektimi nëse virusi i vërtetë hyn në trupat tanë.
A është e sigurt për mua të marr një vaksinë COVID-19 nëse do të doja të bëja një fëmijë një ditë?
Po. Nëse jeni duke u përpjekur të mbeteni shtatzënë tani ose dëshironi të mbeteni shtatzënë në të ardhmen, mund të merrni një vaksinë COVID-19 kur njëra të jetë në dispozicion për ju.
Aktualisht nuk ka asnjë provë që vaksinimi COVID-19 shkakton ndonjë problem me shtatzëninë, përfshirë zhvillimin e placentës. Për më tepër, nuk ka asnjë provë që problemet e pjellorisë janë një efekt anësor i çdo vaksine, përfshirë vaksinat COVID-19. Si të gjitha vaksinat, shkencëtarët po studiojnë vaksinat COVID-19 me kujdes për efektet anësore tani dhe do të vazhdojnë t’i studiojnë ato për shumë vite.
