Tenderi 50 milionë euro, ARRSH ndryshoi dokumentet pas garës për të mbajtur fituese kompaninë Bami

Një tjetër skandal i rëndë me tenderat publikë ngre dyshime për manipulim të qëllimshëm të garës, favorizim të një kompanie private dhe përfshirje të institucioneve shtetërore në mbulimin e parregullsive. Në qendër të denoncimit është Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH), i drejtuar nga Ami Kozeli, i cili akuzohet se ka pranuar ndryshimin e dokumentacionit të një kompanie pasi procedura e prokurimit kishte përfunduar në fazën e parë dhe ajo ishte shpallur fituese.

Bëhet fjalë për tenderin rreth 50 milionë euro për mirëmbajtjen e rrugëve kombëtare gjatë katër viteve të ardhshme, ku kompania Bami dyshohet se është favorizuar përmes një procedure që, sipas dokumenteve të publikuara nga Kapital, ka shkelur kriteret e detyrueshme të konkurrimit.

Në vend që të skualifikonte kompaninë pas zbulimit të dokumentacionit të dyshuar si të falsifikuar, ARRSH akuzohet se ka lejuar zëvendësimin e tij pas zhvillimit të garës, duke i hapur rrugën shpalljes përfundimtare të saj si fituese.

Borëpastruesja e çregjistruar që nxori në pah skandalin

Tenderi ishte organizuar në dy faza. Në të parën, kompanitë pjesëmarrëse duhej të vërtetonin se zotëronin kapacitetet teknike të nevojshme për mirëmbajtjen e rrugëve. Vetëm subjektet që përmbushnin kriteret mund të kalonin në fazën e dytë, ku paraqiteshin ofertat financiare.

Një prej kushteve të detyrueshme ishte disponimi i 11 borëpastrueseve. Mospërmbushja e këtij kriteri sillte skualifikimin nga procedura.

Në dokumentacionin e dorëzuar për lotin e dytë, me fond limit 1.1 miliardë lekë, ose rreth 12 milionë euro, kompania Bami kishte deklaruar edhe një borëpastruese me targë AA 981 J.

Por dokumentet e publikuara nga Kapital tregojnë se mjeti rezultonte i çregjistruar, çka vë në dyshim përmbushjen e kriterit teknik mbi të cilin kompania ishte kualifikuar.

Pavarësisht kësaj, ARRSH kishte skualifikuar të gjitha kompanitë e tjera pjesëmarrëse në fazën e parë, duke lënë vetëm Bamin të kualifikuar për fazën financiare.

Dokumentet ndryshohen pasi kompania shpallet fituese e fazës së parë

Pas publikimit të denoncimit dhe ankesës së paraqitur në Komisionin e Prokurimit Publik (KPP) nga kompania konkurrente Alko Impex, Bami dorëzoi një deklaratë të re, në të cilën pranonte se kishte deklaruar një borëpastruese të çregjistruar dhe njoftonte zëvendësimin e saj me një mjet tjetër.

Problemi qëndron te momenti kur është kryer ky ndryshim: pasi dokumentacioni ishte vlerësuar, konkurrentët ishin skualifikuar dhe Bami kishte siguruar e vetme kalimin në fazën e dytë.

Sipas denoncimit, ARRSH e pranoi këtë zëvendësim, ndonëse dokumentet e kapaciteteve teknike kishin shërbyer tashmë si bazë për përzgjedhjen e kompanisë.

Kjo ngre dyshime serioze mbi ligjshmërinë e vlerësimit dhe respektimin e parimit të trajtimit të barabartë të operatorëve ekonomikë. Nëse një kompani nuk përmbushte kriteret në momentin e aplikimit, pranimi i dokumenteve të reja pas kualifikimit mund të ketë ndryshuar në mënyrë të padrejtë rezultatin e konkurrimit.

Përgjegjësia e ARRSH dhe Komisionit të Vlerësimit të Ofertave

Denoncimi ngre akuza të drejtpërdrejta edhe ndaj anëtarëve të Komisionit të Vlerësimit të Ofertave, të cilët fillimisht kualifikuan kompaninë mbi bazën e dokumentacionit të kontestuar dhe më pas pranuan zëvendësimin e mjetit të deklaruar.

Pranimi i dokumentacionit të ri, pasi parregullsia ishte bërë publike, ngre pikëpyetje nëse komisioni ishte në dijeni të problemit dhe përse nuk ndërmori masa për të rishikuar kualifikimin.

Nëse provohet se dokumentet janë falsifikuar dhe se zyrtarët kanë ndërhyrë me vetëdije për të favorizuar një operator ekonomik, veprimet mund të sjellin përgjegjësi penale. Megjithatë, konstatimi i veprave penale dhe përgjegjësive individuale i takon hetimit dhe gjykatës.

Edhe KPP nën akuza: Përse nuk u skualifikua kompania?

Përgjegjësia institucionale, sipas denoncimit, nuk kufizohet vetëm te Autoriteti Rrugor Shqiptar.

Në qendër të kritikave është edhe Komisioni i Prokurimit Publik, i cili ishte vënë në dijeni të pretendimeve për dokumentacionin e falsifikuar përmes ankesës së Alko Impex.

Pavarësisht kësaj, KPP nuk e skualifikoi kompaninë Bami dhe procedura vijoi me paraqitjen e ofertës financiare dhe shpalljen e saj fituese.

Kjo ngre një tjetër pyetje thelbësore: Përse institucioni përgjegjës për shqyrtimin e ankesave në prokurimet publike lejoi vijimin e tenderit, ndërkohë që ishte ngritur një pretendim konkret për mospërmbushjen e kritereve të detyrueshme?

Dosja në SPAK, krahasimi me skandalin e Unazës

Çështja e tenderit të mirëmbajtjes së rrugëve është tashmë në SPAK, ndërsa dokumentacioni i publikuar mund të shërbejë për verifikimin e mënyrës së kualifikimit të kompanisë dhe vendimeve të institucioneve të përfshira.

Rasti sjell në vëmendje edhe skandalin e tenderit të Unazës së Madhe, ku një kompani u shpall fituese me dokumente të falsifikuara. Në atë rast, pas zbulimit të parregullsive, ARRSH anuloi tenderin.

Në procedurën aktuale, sipas investigimit të Kapital, institucioni veproi ndryshe: pranoi zëvendësimin e dokumentacionit të kontestuar dhe lejoi përfundimin e garës në favor të së njëjtës kompani.

Përtej dyshimeve për falsifikim, çështja prek drejtpërdrejt mënyrën se si administrohen dhjetëra milionë euro nga fondet publike dhe përgjegjësinë e institucioneve që duhet të garantojnë konkurrencë të ndershme.

SPAK duhet të sqarojë nëse kemi të bëjmë me një shkelje të procedurave të prokurimit apo me një ndërhyrje të qëllimshme për të favorizuar fituesin dhe për të mbuluar parregullsitë pas zbulimit të tyre.

Deri në një përfundim të hetimeve, pretendimet për falsifikim dhe manipulim mbeten akuza që kërkojnë verifikim dhe provim ligjor.