SPAK-u është në provë: Deri ku do ta ndjekë zinxhirin?

Prej javësh, protesta ka ngritur akuza, ka bërë publike dokumente dhe ka sjellë në qendër të debatit çështje që deri dje diskutoheshin vetëm në rrjetet sociale ose në media. Por protesta nuk është prokurori dhe nuk duhet të jetë. Ajo nuk dënon askënd. Nuk vulos fajësi. Ngre vetëm një pyetje: a ka diçka që duhet hetuar?

Përgjigjja nuk i takon sheshit.

I takon SPAK-ut.

Jo sepse protesta duhet t’i diktojë drejtësisë ritmin e saj. Përkundrazi. Një institucion serioz nuk mund të ndjekë turmën. Por po aq e rrezikshme është kur krijohet përshtypja se zhurma publike nuk ekziston dhe se pyetjet e qytetarëve mund të presin pafundësisht.

Protesta nuk i shkruan dosjet SPAK-ut.

Por mund t’ia heqë rehatinë për t’i harruar.

Sot askush nuk mat më sa dosje hap SPAK-u. Pyetja është tjetër.

Sa larg guxon të shkojë?

A do të mjaftohet me hallkat më të dobëta të një skandali, me ndërmjetësit, sekserët dhe personazhet periferikë? Apo do të ndjekë zinxhirin deri atje ku janë marrë vendimet, janë vendosur firmat dhe janë mbrojtur politikisht projektet?

Pikërisht këtu fillon besimi ose mosbesimi.

Një hetim që ndalet te njeriu që falsifikoi një dokument mund të zbulojë një krim. Një hetim që vazhdon te institucioni që e pranoi, te firma që e miratoi dhe te mekanizmi që e bëri të mundur, fillon të shpjegojë si funksionon sistemi.

Kjo është kërkesë për të mos lënë pyetje pa bërë.

Sepse drejtësia nuk matet vetëm me prangat. Matet edhe me pyetjet që ka guximin të ngrejë.

Po aq e rëndësishme është edhe koha.

Në Shqipëri, një skandal shpesh kalon nga titulli te dosja dhe nga dosja në heshtje. Kalojnë muaj, kalojnë vite dhe qytetari nuk di më nëse hetimi po ecën apo thjesht po zvarritet. Në atë moment, dosja pushon së qeni shpresë për drejtësi dhe rrezikon të kthehet në një parking të përgjegjësisë.

Kjo është sfida më e madhe e SPAK-ut.

Jo të bindë protestuesit. Ata tashmë kanë bindjet e tyre.

Jo të bindë qeverinë. As kjo nuk është detyra e tij.

Por të bindë qytetarin e zakonshëm se në Shqipëri nuk ka pyetje që nuk lejohen dhe nuk ka zinxhir përgjegjësie që ndalet aty ku fillon politika.

Protesta mund të ngrejë alarmin, por vetëm drejtësia mund ta kthejë atë alarm në besim ose ta lërë të shuhet në cinizmin që shqiptarët e njohin prej vitesh.