Protesta nuk rrezikohet vetëm nga qeveria, por edhe nga ata që duan ta drejtojnë

Protestat qytetare nuk dështojnë gjithmonë sepse i shtyp pushteti. Shpesh ato dobësohen kur fillojnë të konsumohen nga betejat e brendshme, nga gara për protagonizëm dhe nga përpjekja e disa njerëzve për t’u bërë zëri i vetëm i një lëvizjeje që në thelb nuk ka pronar.

Kjo është faza më delikate ku ndodhet sot protesta. Përballë saj vazhdon të jetë qeveria, por paralelisht po zhvillohet edhe një betejë tjetër, ajo për kontrollin e protestës. Debati nuk është më vetëm për kërkesat ndaj pushtetit, por edhe për foninë, marshimin, grupet koordinuese, Kuvendin dhe njerëzit që pretendojnë të flasin në emër të protestuesve.

Organizimi është i domosdoshëm. Një protestë që zgjat nuk mund të funksionojë pa koordinim, pa komunikim dhe pa njerëz që marrin përsipër përgjegjësi. Por organizimi nuk është e njëjta gjë me pronësinë. Në momentin që strukturat fillojnë të kërkojnë legjitimitet për veten, rreziku është që protesta të mos i shërbejë më qytetarëve, por qytetarët t’i shërbejnë strukturave.

Fonia nuk është thjesht një altoparlant. Ajo vendos kush flet, kush dëgjohet, sa kohë dëgjohet dhe cili mesazh del në media. Drejtimi i marshimit nuk është vetëm zgjedhja e një rruge. Ai përcakton ritmin e protestës, institucionin që vihet përballë dhe figurën që perceptohet si udhëheqëse. Edhe ideja e një Kuvendi Qytetar mund të jetë e vlefshme, por vetëm nëse ndërtohet mbi rregulla të qarta dhe një mandat të verifikueshëm.

Pikërisht këtu lind pyetja që nuk mund të anashkalohet: kush i përfaqëson qytetarët dhe kush ua ka dhënë këtë mandat?

Nëse një grup pretendon të flasë në emër të protestës, qytetarët kanë të drejtë të dinë si është zgjedhur, si merren vendimet, kush mban përgjegjësi dhe si mund të zëvendësohet. Pa këto përgjigje, çdo pretendim për përfaqësim mbetet vetëm vetëshpallje.

Historia ka treguar se shumë lëvizje qytetare nuk janë shuar sepse u mundën nga pushteti. Janë shuar sepse energjia e tyre filloi të harxhohej në konflikte të brendshme. Në vend që presioni të drejtohej ndaj qeverisë, ai u zhvendos te gara për mikrofonin, për drejtimin e marshimit, për deklaratat dhe për të drejtën për të thënë: “Ne jemi protesta.”

Kjo është pikërisht ajo që i leverdis çdo pushteti.

Një protestë që grindet për autorësinë nuk ka më të njëjtën forcë për të kërkuar llogari. Një protestë që ndahet në grupe e bën më të lehtë punën e qeverisë, sepse pushteti nuk ka më nevojë ta shpërndajë turmën. Mjafton të presë derisa turma të konsumohet me vetveten.

Viktima e parë e kësaj situate është qytetari i zakonshëm. Ai nuk del në shesh për të parë se cili grup fitoi foninë, kush ndryshoi itinerarin apo kush shpalli një kuvend. Ai del sepse kundërshton një padrejtësi. Kur sheh se energjia po shkon te protagonizmi dhe jo te kauza, ai largohet. Jo sepse ka ndryshuar mendim për qeverinë, por sepse nuk e ndien më protestën si të tijën.

Dhe pikërisht në atë moment protesta fillon të dobësohet.

Askush nuk e zotëron protestën. As pushteti. As opozita. As organizatorët. As grupet koordinuese. As ata që kanë ardhur të parët. As ata që flasin më bukur apo mbajnë mikrofonin. Protesta është e qytetarëve dhe mbetet e fortë vetëm për aq kohë sa çdo qytetar ndien se mund të bëhet pjesë e saj pa qenë ushtar i askujt.

Organizimi duhet t’i shërbejë protestës, jo protesta organizimit. Mjetet nuk duhet të kthehen në qëllim. Fonia duhet të jetë shërbim, jo pushtet. Marshimi duhet të jetë koordinim, jo protagonizëm. Çdo strukturë që pretendon përfaqësim duhet ta marrë legjitimitetin nga qytetarët dhe të japë llogari para tyre.

Sepse një protestë që kërkon demokraci nuk mund të ndërtojë brenda vetes të njëjtën kulturë që kundërshton jashtë saj. Nëse lufta për mikrofonin bëhet më e rëndësishme se arsyeja pse njerëzit dolën në shesh, atëherë fituesi nuk do të jetë as fonia, as Kuvendi dhe as grupi koordinues.

Fituesi do të jetë pushteti.