Qeveria po tenton ta zbusë protestën: Nga presioni qytetar te “përfaqësuesit” pa mandat

Pas më shumë se një muaji protestash, qeveria duket se nuk po e trajton më lëvizjen vetëm si një tubim që mund të shuhet me kohën. Tani po shfaqet një fazë tjetër: përpjekja për ta normalizuar, për ta futur në një format të kontrollueshëm dhe për ta larguar nga presioni i drejtpërdrejtë qytetar.

Kjo nuk ndodh me një vendim të vetëm. Ndodh gradualisht, përmes fjalëve, titujve, takimeve, emrave dhe procedurave. Në fillim protesta quhet emocionale, pastaj e paorganizuar, pastaj kërkohen “përfaqësues”, më pas flitet për koordinim, letra, grupe, kanale komunikimi dhe dialog.

Nëse qytetarët nuk janë të kujdesshëm, ajo që nisi si presion publik mund të kthehet në një proces që administrohet nga të tjerët.

Ky është rreziku real sot: jo vetëm lodhja e protestës, por zbutja e saj përmes normalizimit.

Qeveria nuk ka nevojë ta ndalojë protestën me forcë për ta dobësuar. Mjafton ta zhvendosë nga terreni ku është më e fortë: kërkesat publike, presioni qytetar dhe llogaridhënia.

Nëse debati kalon nga “çfarë kërkojnë qytetarët?” te “kush po flet me kë?”, protesta humb forcë. Nëse vëmendja largohet nga territori, zonat e mbrojtura, investitorët, lejet dhe përgjegjësia institucionale, dhe përqendrohet te emrat që dalin në media, pushteti ka fituar një pjesë të betejës së narrativës.

Kjo nuk do të thotë se protesta nuk ka nevojë për organizim. Ka nevojë për koordinim, disiplinë, komunikim dhe dokumentim. Por organizimi nuk mund të përdoret si rrugë për ta kthyer protestën në pronë të disa njerëzve, apo në proces të menaxhueshëm nga qeveria, media dhe ndërmjetës të ndryshëm.

Koordinimi ndihmon protestën; përfaqësimi pa mandat e dëmton atë.

Çdo person që del publikisht si zë i protestës duhet të sqarojë rolin e tij. Çdo letër, takim apo iniciativë duhet të jetë transparente. Çdo pretendim për përfaqësim duhet të përballet me pyetjen më elementare: kush ta dha mandatin?

Përndryshe, protesta rrezikon të hyjë në të njëjtën logjikë që po kundërshton: vendime mbi kokën e qytetarëve, role të paqarta dhe përgjegjësi që zhvendoset nga publiku te disa emra.

Qeveria do ta kishte shumë më të lehtë të përballej me një protestë të përkthyer në “grup”, “përfaqësues” apo “proces”. E ka shumë më të vështirë të përballet me qytetarë që kërkojnë dokumente, përgjegjësi, afate dhe vendime konkrete.

Prandaj beteja e sotme nuk është vetëm në shesh. Është edhe mbi kuptimin e protestës.

A do të mbetet ajo presion qytetar për llogaridhënie, apo do të kthehet në një proces të butë, të menaxhueshëm dhe të shpjegueshëm nga të tjerët?

Kjo është pyetja që duhet bërë tani, përpara se dikush tjetër t’i vendosë protestës emër, strukturë, përfaqësues dhe fund.