Skandali tronditës i mandarinave të helmuara u përsërit në Shqipëri, duke hedhur edhe një herë dritë mbi një zinxhir të tërë korrupsioni dhe papërgjegjshmërie institucionale që po rrezikon jetën e secilit prej nesh. Në një hetim të fundit, Prokuroria e Beratit ka zbuluar se 10 ton mandarina të kontaminuara me pesticide të rrezikshme, të kthyera nga Kroacia, janë shitur në tregun vendas me bekimin e zyrtarëve të korruptuar të AKU-së.
Hetimi i fundit nxjerr në pah një skemë kriminale ku Fatlli Adilaj, drejtori i AKU Berat, ka orkestruar një mashtrim të rëndë duke gënjyer publikun se mandarinat e helmuara ishin asgjësuar, ndërkohë që në realitet ato përfunduan në tryezat e konsumatorëve shqiptarë. Në këtë skemë të rrezikshme për shëndetin publik janë përfshirë fermeri Elton Tafa, grumbulluesi Arben Dyli dhe inspektori Elson Tahiraj. Gjithashtu drejtori i ri i AKU pas dorëheqjes së Edmond Rrushit, Olsi Komici. Po ashtu Ministrja e Bujqësisë, Anila Denaj.
Skandali është i përsëritur! Vetëm dy muaj më parë, në dhjetor 2024, Sistemi Europian i Sigurisë Ushqimore (RASFF) kishte ngritur alarmin për praninë e pesticideve të rrezikshme në mandarinat shqiptare. Por institucionet tona zgjodhën heshtjen, duke lejuar që historia të rikthehet me pasoja edhe më të rënda.
Sipas ekspertëve, pesticidet e gjetura në mandarina, veçanërisht “Fosmet” dhe “Klorpirifos”, janë substanca tepër toksike që mund të shkaktojnë dëmtime serioze në shëndetin e konsumatorëve. Këto substanca janë të ndaluara në BE që nga viti 2022 për shkak të rrezikut të lartë që paraqesin, veçanërisht për gratë shtatzëna dhe fëmijët në zhvillim.
Përgjegjësia ligjore për këtë skandal shtrihet në disa nivele. Sipas Kodit Penal, të akuzuarit përballen me dënime të rënda për veprat penale të “Shkeljes së rregullave mbi lëndët helmuese” (deri në 10 vjet burg), “Prodhimit dhe shitjes së ushqimeve të rrezikshme” (5-10 vjet burg), dhe “Shpërdorimit të detyrës” (deri në 7 vjet).
Por përtej individëve të arrestuar, skandali zbulon një dështim sistematik të institucioneve. Nga 924 kamionë me eksporte mandarinash, AKU ka kontrolluar vetëm 28 mostra në 1000 hektarë plantacione. Çdo ngarkesë e kontrolluar nga BE ka rezultuar e kontaminuar, ndërsa institucionet tona kanë vazhduar të “inspektojnë” me letër e bojë.
Shqetësuese është edhe heshtja e Ministrisë së Bujqësisë përballë këtij skandali. Vonesa e analizave dhe mungesa e transparencës nënkuptojnë interesa të fshehura që po lejojnë këtë situatë të vazhdojë.
Pasojat e kësaj neglizhence institucionale janë alarmante. Ekspertët paralajmërojnë për rrezikun e efekteve afatgjata të këtyre pesticideve, duke përfshirë dëmtime të përhershme gjenetike, anomali në zhvillimin e fetusit dhe çrregullime neurologjike të pakthyeshme.
Ky skandal kërkon reagim të menjëhershëm dhe ndëshkim maksimal për të gjithë përgjegjësit! Shqiptarët nuk mund të vazhdojnë të jenë kavie eksperimentale për produktet që Europa i refuzon. Është koha që institucionet të zgjohen nga letargjia dhe të marrin përgjegjësitë që u takojnë për mbrojtjen e shëndetit publik!
