“Amerikanët kanë sjellë Noc Rrokun,” u shpreh me tallje kryeministri Edi Rama në takimet me diasporën, duke përbuzur rolin e SHBA-së në krijimin e Prokurorisë së Posaçme Anti-Korrupsion. Pas kësaj deklarate të papritur fshihet një histori që kryeministri preferon ta harrojë.
Ishte prania personale e ambasadores amerikane Yuri Kim në sallën e votimit që siguroi emërimin e Altin Dumanit si kreu i SPAK-ut, duke penguar përpjekjet e mazhorancës për të instaluar një prokuror më të pëlqyeshëm për pushtetin. Që atëherë, Dumani është shndërruar në një pengesë të papritur për kontrollin politik të drejtësisë së re.
Deklarata e fundit e Ramës nuk është thjesht një provokim diplomatik. Ajo sinjalizon një mesazh të dyfishtë – një kërcënim të maskuar për SPAK-un dhe një përpjekje për të rishkruar historinë e reformës në drejtësi si një produkt ekskluziv i PS-së.
Por realiteti flet ndryshe. Ndërsa kryeministri mburret publikisht me arrestimet e zyrtarëve të tij, qeveria ka ndërtuar një sistem të sofistikuar pengese ndaj hetimeve. Në shkurt, një urdhër administrativ detyroi SPAK-un të njoftojë dy javë përpara çdo kontrolli në institucionet shtetërore – një lëvizje që praktikisht paralajmëron të korruptuarit për të fshirë gjurmët.
Për të treguar mbështetje të vërtetë për SPAK-un, qeveria mund të ndërmerrte disa hapa konkretë: heqjen e pengesave burokratike ndaj hetimeve, sigurimin e burimeve të nevojshme – pasi SPAK operon me vetëm 60 hetues për qindra çështje komplekse, dhe inkurajimin e institucioneve shtetërore për të referuar rastet e korrupsionit, në vend të heshtjes aktuale. Por më e rëndësishmja do të ishte krijimi i një sistemi të fortë mbrojtjeje për dëshmitarët dhe ‘whistleblowers’ që denoncojnë korrupsionin.
Në vend të kësaj, kemi parë të kundërtën. Muajt e fundit, ish-ministri Fatmir Xhafaj është aktivizuar si ndërmjetës informal i pushtetit për të ushtruar kontroll mbi SPAK-un. Vetëm mbështetja e hapur e ambasadave perëndimore për Dumanin ka penguar deri tani këto përpjekje.
Ndërkohë, kërkesat e vazhdueshme të Dumanit për të zgjatur mandatin e prokurorëve – një masë thelbësore për t’i mbrojtur ata nga presioni – bien në veshë të shurdhër. Përkundrazi, pushteti dhe opozita gjetën një pikë të përbashkët në prill, duke falur rreth 100 të dënuar nga Gjykata e Posaçme.
Mes tyre, 40 të dënuar për ushtrim të ndikimit të paligjshëm përfituan falje, ndërsa 60 të tjerë të dënuar për vepra penale të korrupsionit, shkeljes së barazisë në tendera apo shpërdorimit të detyrës përfituan ulje dënimi.
Referenca për “Noc Rrokun” nuk është thjesht një deklaratë e rastësishme. Ajo zbulon një të vërtetë më të thellë – frustrimin e një pushteti që po e humb gradualisht kontrollin mbi një institucion që mendonte se do ta kishte nën kontroll.
Ndërsa Rama vazhdon të pretendojë se është “babai” i reformës në drejtësi, veprimet e tij tregojnë një prind që po përpiqet me çdo mjet të pengojë “fëmijën” e tij të bëjë punën për të cilën u krijua. Mbase është pikërisht ky frustrimi që e shtyn të tallet me partnerët perëndimorë – të njëjtët partnerë që po mbrojnë SPAK-un nga përpjekjet e tij për ta kontrolluar.
/gazetareforma.com
