UNESCO ka publikuar raportin e fundit mbi Parkun Kombëtar Arkeologjik të Butrintit, duke ngritur shqetësime mbi rreziqet dhe kërkuar përcaktimin e saktë të kufijve të sitit. Organizata vëren katër faktorë kryesorë që mund të ndikojnë negativisht në Butrint gjatë vitit 2024: ndërtimet, aktivitetet e jashtëligjshme, ndikimi i turizmit dhe plani i menaxhimit ose sistemet e menaxhimit.
Raporti thekson se më 4 tetor 2023, Qendra e Trashëgimisë Botërore ftoi Shqipërinë të dorëzonte një raport mbi gjendjen e ruajtjes së Butrintit pas informacionit të marrë nga palë të treta për ndërtimet e reja dhe objektet turistike në zonën e Trashëgimisë Botërore. Ky raport përfshinte prova mbështetëse vizuale dhe gjetjet e Qendrës së Përbashkët të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s dhe ICOMOS.
Një mision këshillimor në pronën e Trashëgimisë Botërore nga 26-28 tetor 2022, konfirmoi heqjen e 600 hektarëve nga Parku Kombëtar, një veprim që nuk ishte njoftuar në Qendrën e Trashëgimisë Botërore dhe që përbënte ndryshim në regjimin e mbrojtjes së një pjese të ndjeshme të zonës buferike të Butrintit.
Raporti i UNESCO-s thekson se plani i menaxhimit aktual përfshin themelimin e një fondacioni për menaxhimin e zonës A3 (zona arkeologjike), pas një periudhe kalimtare. Megjithatë, ky proces mund të rezultojë në një fragmentarizim të mjedisit të menaxhuar, pasi zona A3 nuk përfshin të gjithë pronën e Butrintit.
UNESCO mirëpret rolin mbikëqyrës të Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit për të gjithë pronën e Trashëgimisë Botërore, por nënvizon kërkesat urgjente për sqarimin e kufijve të pronës dhe të zonës së mbrojtur. Sipas raportit, ky sqarim është urgjent, veçanërisht në kontekstin aktual, ku afërsisht 600 hektarë janë hequr nga Parku Kombëtar afër Ksamilit, ku po ndërtohet një kompleks rezidencial. Kjo tokë shtrihet në zonën buferike të mbrojtur, e aprovuar në vitin 2007.
Raporti shpreh keqardhje që ky sqarim i kufijve të pronës dhe zonës së mbrojtur, i kërkuar që nga 15 shkurti 2023, është ende në pritje. Gjithashtu, theksohet se rregullorja e zonave të mbrojtura dhe përdorimi i të gjitha zonave të Parkut Kombëtar duhet të sqarohen në lidhje me mbrojtjen e pronës dhe funksionin e zonës së mbrojtur.
Në anën tjetër, raporti ndalet edhe te projektet zhvillimore të planifikuara, si Qendra e Vizitorëve, duke e parë atë në kontekstin e peizazhit. UNESCO rekomandon që këto projekte të kërkojnë gërmime arkeologjike për të siguruar ruajtjen e vlerave historike dhe kulturore të Butrintit.
Këto konstatime të UNESCO-s janë një thirrje për veprim të menjëhershëm nga autoritetet shqiptare për të siguruar mbrojtjen dhe menaxhimin e qëndrueshëm të Parkut Kombëtar Arkeologjik të Butrintit, një pasuri e çmuar e trashëgimisë botërore.
