Sot, në Amfiteatrin e Universitetit “Fan Noli” në Korçë, mbahet Simpoziumi Shkencor me temë: “Llazar (Zai) Fundo, figurë e shquar e mendimit shqiptar dhe europian”, një aktivitet që synon të rikthejë në qendër të vëmendjes një prej personaliteteve më kompleksë të historisë shqiptare.
Ngjarja nis në orën 11:00 dhe do të mbledhë studiues, akademikë dhe figura publike që kanë kontribuar në trajtimin e figurës së Fundos, si: Gjergji Pendavinji, Irena Nikaj, Elona Çeçe, Eris Rusi, Metin Venxha, Suela Dinellari, Eriseld Kalemaj, Viola Dolani dhe Denisa Titili.
Pas sesionit të kumtesave, të pranishmit do të kenë mundësi të vizitojnë edhe një ekspozitë fotografike kushtuar jetës dhe veprimtarisë së Fundos.
Llazar Fundo mbetet një figurë kontradiktore dhe e jashtëzakonshme në të njëjtën kohë, një intelektual i nivelit europian, poliglot që fliste nëntë gjuhë, i lindur në një familje tregtarësh voskopojarë, që në rininë e tij përqafoi komunizmin, por më vonë u kthye në kritik të ashpër të tij.
Ish-anëtar i Kominternit, Fundo denoncoi publikisht Stalinin dhe krimet e tij, gjë që do ta kthente më pas në një objekt ndjekjeje dhe urrejtjeje nga regjimet komuniste.
Fundo u internua si antifashist në ishullin Ventotene të Italisë, ku ra në kontakt me mendimtarët Altiero Spinelli dhe Ernesto Rossi.
Bashkë me ta, ai kontribuoi në hartimin e “Manifestit të Ventotenes”, një dokument që u bë themel për idetë e para për një Europë të bashkuar, shumë kohë përpara Deklaratës së Shumanit apo krijimit të Bashkimit Europian.
Në vitin 1944, ai u pushkatua nga komunistët shqiptarë. Përpara togës së pushkatimit, la një deklaratë testamentare që e përshkruan me forcë dramën e idealistëve të zhgënjyer:
“Komunizma që idealizonim si Krishtin, për nga ligësitë ia kalon dhe djallit… Kam qenë komunist, por s’do të vdes kurrë i tillë.”
Llazar Fundo mbetet një prej figurave më vizionare të mendimit politik shqiptar, i diplomuar në Sorbonë, me një jetë që lëvizte mes ideve radikale dhe reflektimeve të thella kritike, nga Vlora e deri në Paris, nga Moska në Ventotene.
Sot, përmes këtij simpoziumi, ai rikthehet jo thjesht si figurë historike, por si një mendje që sfidoi kohën e vet.
