Nga Alba Kepi
Në Shqipëri, për të kuptuar pse digjen malet, pyjet dhe kullotat, mjafton të ndjekësh paratë. “Follow the money” – por këtu, duhet të themi edhe “follow the fire”.
Pak orë më parë, Kryeministri ndau me gëzim në rrjete sociale “suksesin” e policisë: arrestimin e disa personave për zjarrvënie të qëllimshme, pjesë e 137 rasteve të regjistruara këtë vit. Një lajm i servirur si dëshmi e efikasitetit të shtetit. Por arrestimi i disa individëve është vetëm maja e ajsbergut – dhe ajo që fshihet poshtë nuk po na tregohet.
Sepse pyetja nuk është vetëm kush i ndez këto zjarre, por kush përfiton prej tyre. Kush janë kompanitë që, pas vitit të zjarrit, marrin kontrata për pastrimin e terrenit, shfrytëzimin e drurit, ndërtimin e rrugëve apo resorteve në ato zona? Kush i hap rrugën ndryshimit të destinacionit të tokës? Kush firmos tenderat e fondeve emergjente që derdhen pas çdo fatkeqësie?
Zjarret në Shqipëri nuk janë gjithmonë aksidente. Shpesh, ato janë investime të pista me fitim të madh. Një pyll i djegur është një tokë e liruar për projekte ndërtimi. Një kullotë e djegur është kullotë pa pagesë. Një zonë e shkatërruar është justifikim për fonde publike, të cilat shpesh përfundojnë në xhepat e pak vetëve të lidhur me pushtetin. Dhe pas çdo flake, në heshtje, rritet bilanci i disa kompanive të “favorizuara” – ndërsa shteti shpërndan dekorata për “aksionet e suksesshme”.
Kjo është ekonomia e zjarreve: kompani të pastrimit të terreneve që marrin tendera pa garë; ndërmarrje ndërtimi që fitojnë nga ndryshimi i destinacionit të tokës; operatorë turistikë që marrin licenca në zona të “çliruara” nga pylli; biznese druri që shfrytëzojnë masën pyjore të djegur si material falas.
Një hetim real – që ndjek rrjedhën e parave pas çdo zjarri – do të ekspozonte emra të mëdhenj, kontrata publike dhe lidhje politike. Do të tregonte se flakët nuk janë vetëm tragjedi mjedisore, por mekanizma të organizuar fitimi.
Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë shfaqje arrestimesh, por për ligje që ndalojnë çdo ndryshim destinacioni të tokës së djegur për dekada, hetime financiare që zbulojnë përfituesit finalë, transparencë të plotë mbi tenderat pas zjarrit dhe dënime penale për urdhëruesit – jo vetëm ekzekutorët.
Deri atëherë, çdo verë do të shohim të njëjtën skenë: flakët marrin natyrën, tymi mbulon të vërtetën, dhe qeveria feston “suksese” në rrjete sociale, ndërsa përfituesit e vërtetë numërojnë paratë.
