Europa sot po hyn në një betejë vendimtare mbi të ardhmen e lirisë digjitale. Me propozimin ChatControl, Komisioni Europian kërkon që çdo mesazh privat, çdo foto, çdo bisedë të skanohet nga algoritme, madje edhe brenda aplikacioneve të enkriptuara si Signal apo WhatsApp. Arsyeja zyrtare është mbrojtja e fëmijëve, por pas saj qëndron një filozofi e rrezikshme: qytetarët nuk trajtohen më si të lirë, por si të dyshuar. Ky është momenti kur Europa, dikur krenare për mbrojtjen e privatësisë me GDPR-in, rrezikon të kthehet në laboratorin më të madh të mbikëqyrjes masive.
Por kjo logjikë nuk lind sot. Është fryma e re autoritare që ka vite që qarkullon mes qeverive të kontinentit: mbledhje të dhënash, monitorim, kontroll. Dhe Edi Rama nuk është spektator i kësaj loje, përkundrazi. Ai e ka zbatuar këtë model njësoj si miqtë e tij europianë. Skandali i patronazhistëve ishte një version brutal, por i qartë i së njëjtës filozofi: krijimi i një rrjeti për të mbledhur dhe klasifikuar çdo qytetar, për ta shndërruar në një dosje të gatshme për përdorim politik.
Ngjashmëria është e padiskutueshme. Në Bruksel përdorin teknologjinë për të justifikuar skanimin e mesazheve; në Tiranë, Rama përdori militantët e partisë për të skanuar jetën politike të qytetarëve. Atje flitet për “siguri kombëtare” e “mbrojtje të fëmijëve”; këtu u fol për “modernizim elektoral” e “punë organizative”. Në të dy rastet, pas fasadës propagandistike fshihet i njëjti model qeverisjeje: përvetësimi i të dhënave të qytetarëve dhe përdorimi i tyre për të forcuar pushtetin.
Edi Rama është i sinkronizuar me këtë linjë. Miqtë e tij në Europë e legjitimojnë mbikëqyrjen duke ndërtuar ChatControl, ai e zbatoi në mënyrën e tij përmes patronazhistëve dhe centralizimit të të dhënave në e-Albania. Të gjithë ndajnë të njëjtën filozofi: qytetari nuk ka privatësi, qytetari është thjesht një objekt për t’u kontrolluar, një burim informacioni që ushqen makinerinë e pushtetit.
Ky është modeli që shkatërron lirinë. Europa rrezikon të legalizojë spiunimin e jetës private, Shqipëria e ka bërë atë praktikë politike prej kohësh. Në të dyja rastet, rrënohet besimi, mbytet e drejta për të pasur hapësirë personale dhe ndërtohet një shoqëri e frikësuar, ku çdo fjalë e thënë, çdo bindje e shprehur mund të përdoret kundër teje.
Dhe këtu qëndron hipokrizia e madhe. Një qeveri që flet për modernizim digjital, për integrim europian, për demokraci, është në fakt nxënëse e denjë e autoritarizmit digjital. Rama nuk mëson nga Europa e lirive, por nga Europa e kontrollit. Ai e ka bërë këtë me mjetet e tij, ndërsa sot sheh se miqtë e tij e institucionalizojnë në shkallë kontinentale. Është e njëjta rrugë, i njëjti mentalitet, i njëjti model qeverisjeje.
Në fund, qytetari shqiptar dhe qytetari europian ndodhen përballë të njëjtit rrezik: humbjes së privatësisë dhe instalimit të një pushteti që i di, i sheh dhe i kontrollon të gjitha. Kjo nuk është e ardhmja që premtuan. Kjo është një diktaturë moderne që vjen e veshur me fjalë të bukura për mbrojtje e siguri, por që synon vetëm një gjë: nënshtrimin e qytetarit ndaj një shteti që nuk njeh kufij.
