Të dielën, aleati i ngushtë i Rusisë Bjellorusia mbajti një referendum, rezultati i të cilit – në teori – i hap derën ish-republikës sovjetike për të pritur armë bërthamore.
Me rënien e Bashkimit Sovjetik në 1991, shtetet e reja të pavarura përveç Rusisë u shfaqën në hartë me armë bërthamore të stacionuara në territorin e tyre: Bjellorusia, Ukraina dhe Kazakistani.
Perspektiva e tre vendeve të reja të armatosura me armë bërthamore alarmoi liderët botërorë dhe me nënshkrimin e Memorandumit të Budapestit në 1994, të tre ranë dakord të hiqnin dorë nga arsenalet e tyre bërthamore në këmbim të garancive të sigurisë.
Votimi në një referendum për miratimin e një kushtetute të re i lejon Bjellorusisë të heqë statusin e saj jo-bërthamor. Por a do të thotë kjo se mund të marrë armë bërthamore? Në fund të fundit, vendi nuk ka një kompleks armësh për projektimin, ndërtimin ose testimin e armëve bërthamore.
Presidenti i Bjellorusisë, Aleksandër Lukashenko duket se po lë të kuptohet diçka tjetër: vendosjen e kokave ruse në tokën bjelloruse.
Duke iu drejtuar gazetarëve në një qendër votimi në Minsk të dielën, Lukashenko tha se mund t’i kërkonte homologut të tij rus Vladimir Putin “të kthejë armët bërthamore” Bjellorusia zyrtarisht hoqi dorë kur vendi i tij nënshkroi Memorandumin e Budapestit.
“Nëse Amerika, ose ju Franca, dy fuqi bërthamore, filloni të transferoni armë bërthamore në Poloni ose Lituani, në kufijtë tanë… Unë do të shkoj te Putini që ai të më kthejë armët bërthamore që unë, pa asnjë kusht të veçantë, u dha atyre”, tha Lukashenko.
Polonia dhe Lituania nuk kanë armë bërthamore.
Është e paqartë se çfarë planesh mund të ketë Rusia, në praktikë. Por vlen të përmendet se, disa ditë përpara se Rusia të fillonte pushtimin e saj në Ukrainë, Lukashenko u ul në qendrën e situatës së Kremlinit me Putinin për të vëzhguar stërvitjet bërthamore, duke parë lëshimin e një sërë raketash në rreze të ndryshme provash.
Ka disa shtresa ironie në retorikën bërthamore mbi Bjellorusinë. Duke shprehur rastin e tij për pushtimin e Ukrainës, Putini ka bërë një pretendim të pabazë në lidhje me aspiratat e supozuara të Ukrainës për të marrë armatim bërthamor, diçka që udhëheqësi i Kremlinit e cilësoi si një kërcënim ekzistencial.
Dhe ia vlen të kujtojmë se Ukraina hoqi dorë nga rezervat e saj bërthamore në këmbim të garancive të sigurisë për integritetin e saj territorial nga disa vende – përfshirë Rusinë – që Putini tani i ka thyer./BBC
