Ish-drejtoresha e Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, Mirlinda Karçanaj, është paraqitur në SPAK në kuadër të hetimeve për një seri shkeljesh që lidhen me tenderat dhe menaxhimin e fondeve publike në institucionin që ajo drejtonte. Paraqitja e saj vjen në një moment kur hetimet janë thelluar dhe po prekin një rrjet të gjerë zyrtarësh dhe biznesmenësh të përfshirë në procedurat e dyshuara abuzive.
Karçanaj ndodhet aktualisht në masën e sigurisë “arrest shtëpie”, ndërsa është shkarkuar nga detyra me vendim të Kryeministrit Edi Rama. Në vend të saj është emëruar Igli Tafa. Hetimet ndaj AKSHI-t kanë nisur prej gati një viti dhe fokusohen në të paktën 12 tendera të dyshuar se janë zhvilluar në shkelje të ligjit, me dyshime për favorizime, çmime të fryra dhe procedura të manipuluara.
Prokuroria e Posaçme ka vendosur masa sigurie për tetë persona, mes tyre Karçanaj, Ergys Agasi, Ermal Beqiraj, Hava Delibashi dhe zyrtarë të tjerë. Për Karçanajn është caktuar “arrest shtëpie”, ndërsa për disa nga të përfshirët është dhënë masa “arrest me burg”. Akuzat përfshijnë grup të strukturuar kriminal, shkelje të barazisë në tendera, korrupsion, shpërdorim detyre dhe pastrim parash.
Hetimet janë shoqëruar me kontrolle të shumta nga BKH në banesa dhe biznese të lidhura me personat nën hetim, ndërsa SPAK ka marrë në pyetje mbi 20 persona. Në qendër të dosjes janë kontrata dhe procedura prokurimi që dyshohet se janë përdorur për të kanalizuar fonde publike drejt një rrethi të kufizuar përfituesish.
Por përtej hetimit penal, dosja e AKSHI-t ekspozon një seri dështimesh të akumuluara ndër vite. Agjencia që menaxhon sistemet kryesore digjitale të shtetit është përballur me rrjedhje masive të të dhënave personale, ndërprerje të shërbimeve dhe mungesë transparence.
Në vitin 2022, një sulm kibernetik paralizoi përkohësisht sistemet shtetërore, duke nxjerrë në pah dobësi serioze në infrastrukturën digjitale. Megjithatë, nuk u publikua asnjë raport i detajuar teknik për përgjegjësitë dhe pasojat. Po ashtu, platforma e-Albania ka pasur ndërprerje të herëpashershme, duke krijuar vështirësi për qytetarët dhe bizneset.
Më herët, vendi u trondit nga publikimi i databazave me të dhëna personale, përfshirë paga, numra telefoni dhe informacione sensitive për qytetarët. Rrjedhjet treguan mungesë kontrolli dhe standardesh sigurie në administrimin e informacionit.
Në të njëjtën kohë, AKSHI i drejtuar nga Karçanaj është kritikuar për centralizimin e tregut të teknologjisë, ku një numër i kufizuar kompanish kanë përfituar vazhdimisht nga tenderat publikë. Sipas hetimeve, procedurat shpesh janë shoqëruar me kritere të paqarta dhe mungesë dokumentacioni të plotë.
Ndërkohë, pavarësisht investimeve të konsiderueshme në digjitalizim, rezultatet mbeten të diskutueshme. Shqipëria renditet në nivele mesatare për qeverisjen elektronike dhe nuk ka arritur të prodhojë përfitime të dukshme në raport me fondet e shpenzuara.
SPAK ka intensifikuar hetimet, duke u fokusuar jo vetëm te përfituesit e tenderave, por edhe te mënyra se si janë konceptuar dhe miratuar këto projekte. Mbetet për t’u parë nëse hetimi do të zgjerohet drejt niveleve më të larta të vendimmarrjes apo do të kufizohet te zyrtarët dhe kompanitë e përfshira drejtpërdrejt.
Paraqitja e Karçanajt në SPAK shënon një tjetër zhvillim në një çështje që ka nxjerrë në pah jo vetëm dyshimet për korrupsion, por edhe problematika të thella në mënyrën si është ndërtuar dhe funksionon sistemi digjital i shtetit shqiptar.
