Kosova, Shqipëria dhe Kroacia kanë ndërmarrë një nismë të re për bashkëpunim në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes, duke e bërë atë të hapur për aleatët dhe partnerët e BE-së dhe NATO-s.
Qeveria kroate ka sqaruar se qëllimi nuk është krijimi i një aleance ushtarake të re, pasi për vendet e NATO-s një strukturë e tillë nuk është e nevojshme.
Në këtë kuadër, Kroacia thekson se iniciativa synon të forcojë stabilitetin dhe sigurinë në Evropën Juglindore, duke përfshirë edhe mbështetjen për Kosovën dhe Shqipërinë në proceset e tyre të integrimit euroatlantik.
Serbia dhe kundërshtimi ndaj nismës
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, e ka kritikuar këtë nismë, duke e konsideruar si një hap drejt një gare armatimesh në rajon dhe një shkelje të marrëveshjes nënrajonale të vitit 1996 mbi kufizimin e armatimeve. Kjo marrëveshje, e nënshkruar nga ish-Jugosllavia, Kroacia dhe dy entitetet e Bosnje e Hercegovinës, nuk përfshin as Shqipërinë dhe as Kosovën, gjë që Qeveria kroate e theksoi në reagimin e saj.
Ndërkohë, Serbia nuk ka dhënë një përgjigje zyrtare se përse e sheh këtë iniciativë si kërcënim, ndërsa analistë ndërkombëtarë, si Daniel Serwer, vlerësojnë se Beogradi është i vetëdijshëm se një bashkëpunim i tillë nuk përbën rrezik real për të. Përkundrazi, ai e sheh këtë si një hap që rrit stabilitetin rajonal.
Përse e kundërshton Serbia këtë nismë?
Vuk Vuksanoviq, një studiues nga Beogradi, argumenton se qeveria serbe po e përdor këtë çështje për të shmangur vëmendjen nga problemet e brendshme, si protestat e mëdha që kanë tronditur Serbinë kohët e fundit.
Një tjetër aspekt që e bën këtë nismë të papranueshme për Beogradin është përfshirja e Kroacisë. Sipas Vuksanoviqit, Vuçiq ka pasur një marrëdhënie të mirë me Edi Ramën, por pranimi i Zagrebit në këtë bashkëpunim e bën situatën më të ndërlikuar për të.
Ndërsa ministri serb i Mbrojtjes, Bratisllav Gashiq, e ka cilësuar këtë memorandum si provokues, duke pretenduar se Shqipëria dhe Kroacia po përpiqen ta integrojnë Kosovën në NATO “përmes derës së pasme”. Ai ka ripërsëritur qëndrimin serb se Ushtria e Kosovës është e paligjshme.
Çfarë përmban Deklarata e Bashkëpunimit?
Deklarata e nënshkruar nga tre vendet ka katër pika kryesore:
1. Promovimi i bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes për të rritur gatishmërinë ushtarake.
2. Përmirësimi i arsimit dhe trajnimit ushtarak në përputhje me standardet e NATO-s dhe BE-së.
3. Shkëmbimi i informacioneve dhe të inteligjencës për të adresuar kërcënime të ndryshme.
4. Koordinimi për integrimin e Kosovës në nismat rajonale të sigurisë.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky dokument nuk ka fuqi detyruese juridike, pasi nuk është një marrëveshje formale ndërshtetërore.
Kush është faktor destabilizues në rajon?
Serbia vazhdon ta paraqesë veten si garantuese të stabilitetit rajonal, por analistë ndërkombëtarë e vënë në dyshim këtë pretendim. Daniel Serwer thekson se Serbia ka qenë për vite me radhë vendi që ka rritur armatimet dhe ka mbajtur lidhje të ngushta me Rusinë, ndërkohë që nuk ka zbatuar marrëveshjet e arritura me Kosovën.
Në këtë kontekst, nisma e re mes Shqipërisë, Kroacisë dhe Kosovës shihet si një hap për të forcuar bashkëpunimin rajonal dhe për të garantuar sigurinë në një rajon që vazhdon të mbetet i brishtë./REL
