Në vend që ta përshëndesë 3 Majin si Ditën Ndërkombëtare të Lirisë së Shtypit me krenari dhe llogaridhënie, Shqipëria e vitit 2025 e gjen veten nën një urdhër politik për të mbyllur TikTok-un. Një akt që, në emër të “mbrojtjes së të rinjve”, përbën në fakt një nga shkeljet më flagrante të lirisë së shprehjes dhe qarkullimit të informacionit në vend, siç e kanë nënvizuar edhe raportet ndërkombëtare.
Një realitet që s’fshehet më: Censurë dhe kontroll mediatik
Progres Raporti i Bashkimit Europian i nëntorit 2024 e përshkruan situatën e lirisë së medias në Shqipëri si kritike. Në dokument, theksohet se shpifja mbetet ende e kriminalizuar dhe dënohet me gjoba penale të larta, ndërsa Kodi Penal nuk ofron asnjë mbrojtje të veçantë për gazetarët që përballen me dhunë dhe kërcënime gjatë ushtrimit të detyrës. Edhe dispozitat civile për publikimin e informacionit të rremë nuk janë të përputhshme me standardet evropiane. Këto problematika vijojnë të mos adresohen nga Kuvendi Shqiptar, i dominuar nga mazhoranca, e cila ka penguar çdo përpjekje për reforma reale në këtë fushë.
TikTok, e vërteta që nuk kontrollohet
Vendimi për të mbyllur TikTok-un para zgjedhjeve, me pretendimin se dëmton adoleshentët dhe përhap dezinformim, është një lëvizje që synon të mbyllë gojën e një platforme ku e vërteta shpesh del jashtë kontrollit qeveritar. Në këtë rrjet social, qytetarët ndajnë informacione dhe ngjarje që mediat tradicionale, të blera e të kapura nga pushteti, nuk i transmetojnë. Mbyllja e TikTok-ut nuk është mbrojtje për të rinjtë, por një përpjekje e pastër për të filtruar informacionin që qarkullon në publik.
Gazetari pa emra, gazetari pa guxim
Ndërkohë që qeveria kontrollon gjithnjë e më fort informacionin, brenda vetë mediave po lulëzon një fenomen tjetër shqetësues: gazetaria e denoncimeve anonime dhe pa emra konkretë.
Kjo mënyrë denoncimi është kthyer në një trend të rrezikshëm që po ndiqet nga shumë gazetarë dhe ekspertë. Në vend që të japin informacione të plota, të qarta dhe konkrete, këto figura publike zgjedhin të hedhin vetëm thashetheme dhe akuza të përgjithshme, duke bërë të pamundur verifikimin apo ndjekjen serioze nga institucionet përgjegjëse.
Një gazetari e tillë jo vetëm që nuk ndihmon në zbardhjen e të vërtetës, por në fakt e pengon atë seriozisht. Duke mbajtur emrat sekretë dhe duke lënë të paqartë faktet, këta gazetarë dhe ekspertë e kthejnë informacionin në një mjet manipulimi dhe presioni. Ata janë bërë pjesë e një loje që mban peng të vërtetën, duke e përdorur atë për interesa personale apo negociata prapa skenës.
Media të kapura, gazetarë të shitur, qytetarë të manipuluar
Kjo është panorama e trishtueshme e lirisë së shtypit në Shqipëri: mediat janë të blera, të kontrolluara nga oligarkë, kompani private me interesa të mëdha dhe vetë qeveria. Kontrolli bëhet përmes reklamave, shantazheve, privilegjeve apo thjesht censurës së hapur. Gazetarët, në vend që të mbrojnë të vërtetën, janë kthyer në instrumenta të pushtetit, duke rrezikuar jo vetëm profesionin, por edhe vetë besueshmërinë publike ndaj medias.
Në këtë ditë ndërkombëtare, Shqipëria ndodhet në një gjendje që është më afër propagandës së kontrolluar sesa një shteti demokratik ku liria e fjalës respektohet. Mbyllja e platformave, blerja e mediave, presioni mbi gazetarët dhe promovimi i gazetarisë pa emra janë simptomat e një sistemi që ka frikë nga e vërteta.
Koha për përgjegjësi të vërtetë
3 Maji nuk është ditë për urime boshe dhe statuse hipokrite. Është ditë reflektimi. Është dita kur gazetarët duhet të kujtojnë arsyen pse kanë zgjedhur këtë profesion: për të thënë të vërtetën, me zë të lartë dhe me emër e mbiemër. Qytetarët shqiptarë meritojnë më shumë. Ata meritojnë një media të lirë, të guximshme dhe të pavarur. Kjo nuk mund të ndodhë nëse frika, pazaret dhe censura vazhdojnë të diktojnë lajmet që marrim çdo ditë.
Nëse heshtja vazhdon, atëherë liria nuk është më vetëm në rrezik – është një iluzion.
