Deputeti socialist Vasil Llajo, i prezantuar dikur si një figurë që do të “punonte për njerëzit”, po shfaqet sërish në qendër të një procedure të dyshimtë tenderimi, ku kompania e lidhur me të është shpallur fituese pavarësisht se ka paraqitur ofertën më të lartë. Rasti i fundit, i denoncuar më herët edhe nga Gazeta Reforma, ngre pikëpyetje serioze për mënyrën se si fondet publike vazhdojnë të orientohen drejt të njëjtëve emra.
Bëhet fjalë për tenderin me objekt “Blerje kite reagent dhe materiale mjekësore për analizat e matësit në gjak astrupograma”, me fond limit 83,904,000 lekë, i zhvilluar nga Operatori i Blerjeve të Përqendruara. Në këtë procedurë morën pjesë pesë kompani, ndërsa katër prej tyre paraqitën ofertë konkrete.
Megjithatë, fitues u shpall SWISSMED, kompania pas së cilës, sipas të dhënave, qëndron deputeti i PS, Vasil Llajo. Kjo kompani paraqiti ofertën më të shtrenjtë, në vlerën 71,484,000 lekë, ndërsa operatori MEDFAU kishte ofertuar vetëm 63,480,000 lekë. Diferenca prej rreth 90 mijë eurosh nuk u konsiderua problem nga autoriteti kontraktor, i cili u mbështet në kriteret teknike për të skualifikuar të gjithë operatorët e tjerë.
Pikërisht këto kritere teknike, shpesh të konsideruara si “mjeti elastik” i tenderave publikë, duket se kanë funksionuar edhe në këtë rast për të nxjerrë jashtë gare çdo ofertë më të ulët, deri në momentin kur në garë mbeti vetëm kompania e lidhur me Llajon.
Në këtë procedurë konkurruan edhe kompanitë KRIJON, MEDFAU dhe EVITA, por për secilën prej tyre u gjetën mangësi në kriteret teknike, duke i përjashtuar njëra pas tjetrës. Ndërkohë, SWISSMED, që ndër vite ka përfituar rreth 22 milionë euro nga buxheti i shtetit, u shpall fituese pa pengesa.
Në dokumente, SWISSMED figuron në pronësi të Argita Bojaxhiut, por të dhënat tregojnë se pas saj qëndron realisht Vasil Llajo, i cili i ka transferuar aksionet në letër pak ditë përpara marrjes së mandatit të deputetit. Ky veprim, i shoqëruar me një kontratë shitjeje që nuk parashikon pagesë të menjëhershme por me këste, ngre dyshime të forta për një pronësi të fshehur dhe për vazhdimësi kontrolli mbi kompaninë.
Në praktikë, kjo skemë nënkupton që blerësi paguan aksionet nga fitimet e vetë kompanisë në të ardhmen, një mekanizëm që ngjan me blerjen e një pasurie pa investim real fillestar, duke e kthyer kontratën në një formalitet që nuk ndryshon kontrollin faktik.
Dy prej kompanive pjesëmarrëse, MEDFAU dhe EVITA, kanë reaguar duke depozituar ankesa në Komisionin e Prokurimit Publik, ku kërkojnë anulimin e vendimit dhe rikthimin e procedurës në kushte ligjshmërie. Në këto ankesa ngrihen pretendime të forta për mënyrën se si janë interpretuar dhe zbatuar kriteret teknike nga Komisioni i Vlerësimit të Ofertave.
Rasti pritet të shqyrtohet nga KPP, ndërsa nuk përjashtohet që të përfundojë edhe në SPAK, duke pasur parasysh dyshimet për orientim të procedurës drejt një rezultati të paracaktuar.
Ky zhvillim nuk është një episod i izoluar në historinë e Vasil Llajos. I njëjti emër u përfol gjerësisht gjatë pandemisë Covid-19, kur përmes laboratorit “Intermedica” dhe bashkëpunimeve të tjera, përfitoi nga një treg i kufizuar testimesh, ku çmimet arritën deri në 95 euro për tampon, në mungesë konkurrence.
Edhe pse në fillim u paraqit si një figurë “bamirëse”, duke premtuar mbështetje për sistemin publik shëndetësor, zhvillimet e mëvonshme treguan një tjetër realitet, ku bizneset e lidhura me të përthithën miliona euro nga fondet publike përmes tenderave dhe kontratave të ndryshme.
Sot, me një rrjet prej disa kompanish në sektorin shëndetësor dhe me përfitime të konsiderueshme nga buxheti i shtetit, rasti i fundit i SWISSMED rikthen në vëmendje një model që duket se përsëritet: oferta më e lartë shpallet fituese, ndërsa konkurrenca eliminohet përmes kritereve që ndryshojnë sipas nevojës.
A kemi të bëjmë me një deputet që përfaqëson qytetarët, apo me një biznesmen që vazhdon të përfitojë nga fondet publike përmes ndikimit politik?
Përgjigjja mund të vijë nga institucionet që do të shqyrtojnë këtë rast, por faktet e deritanishme tregojnë një tablo që përsëritet dhe që vështirë se mund të justifikohet si rastësi.
