Arrestimi i Prince Andrew Mountbatten-Windsor, i njohur më parë si Princi Andrew dhe vëllai i Mbreti Charles III, këtë të enjte në Britaninë e Madhe nën dyshimin për “sjellje të keqe në detyrë publike”, ka rikthyer në vëmendje një nga shtyllat më të forta të shtetit britanik: Magna Carta e vitit 1215, dokumenti që vendosi për herë të parë se pushteti i kurorës ka kufij dhe se as mbreti nuk është mbi ligjin.
Magna Carta, ose “Kartela e Madhe”, u nënshkrua më 15 qershor 1215 në Runnymede, pranë lumit Thames, si rezultat i një përplasjeje të ashpër mes mbretit John i Anglisë dhe fisnikëve që kundërshtonin mënyrën e tij të qeverisjes dhe taksat e rënda. Në thelb, dokumenti ishte një reagim ndaj pushtetit absolut.
Ajo që Magna Carta nuk toleron është arbitrariteti i pushtetit. Dokumenti sanksionoi se mbreti nuk mund të arrestojë, burgosë apo ndëshkojë një person pa një proces të rregullt ligjor. Nuk mund të vendosë taksa sipas dëshirës. Nuk mund të veprojë jashtë ligjit. Për herë të parë u formulua qartë parimi se ligji qëndron mbi sovranin.
Ky ishte një moment historik, sepse në një epokë kur monarku konsiderohej autoritet suprem, u vendos kufiri: pushteti duhet të justifikohet dhe të kontrollohet. Magna Carta garantoi mbrojtjen e pronës, të drejtën për gjykim të drejtë dhe mbrojtje nga ndëshkimet e padrejta.
Edhe pse fillimisht dokumenti u hartua për të mbrojtur interesat e fisnikëve, parimet e tij u zgjeruan me kalimin e kohës dhe u shndërruan në bazë të demokracisë moderne. Koncepti i procesit të rregullt ligjor dhe i kufizimit të pushtetit ndikoi në zhvillimin e sistemit ligjor britanik dhe në dokumente të tjera themelore, përfshirë Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara.
Sot, më shumë se tetë shekuj pas nënshkrimit të saj, Magna Carta mbetet simbol i një ideje të qartë: drejtësia nuk bën dallim mes qytetarit dhe kurorës. Ligji është autoriteti më i lartë dhe pushteti, sado i madh, nuk mund ta anashkalojë atë.
