Sot përkujtohet 26-vjetori i eksodit të shqiptarëve të Kosovës gjatë luftës së viteve 1998-1999, një prej periudhave më të errëta dhe të dhimbshme në historinë moderne të shqiptarëve.
Rreth një milion shqiptarë u dëbuan me dhunë nga forcat serbe, duke u shpërngulur kryesisht drejt Shqipërisë, Maqedonisë dhe Malit të Zi, ndërsa qindra mijëra të tjerë u detyruan të linin shtëpitë për të gjetur strehë në malet e Kosovës.
Më 27 mars 1999, në orën 13:20, në pikëkalimin kufitar të Vërmicës/Morinës mbërritën në Kukës 187 refugjatët e parë, kryesisht gra dhe fëmijë nga Prizreni, Krusha e Madhe dhe Zymi, në gjendje të rënduar fizike dhe psikologjike.
Ata u sistemuan fillimisht në Pallatin e Kulturës “Hasan Prishtina”, ndërsa ndihmat e para ushqimore u siguruan nga Ministria e Bujqësisë.
Deri në mesnatën e 27 marsit, numri i të shpërngulurve në Kukës kishte arritur mbi 12 mijë, ndërsa fluksi vazhdoi edhe ditën pasardhëse me rreth 13 mijë të tjerë.
Refugjatët ishin viktima të dhunës, torturave dhe plaçkitjeve nga forcat serbe. Vendstrehimi i tyre përfshiu jo vetëm institucione publike, por edhe mijëra familje kuksiane që hapën dyert e shtëpive të tyre një akt solidariteti i jashtëzakonshëm që shënon një nga kapitujt më të ndritur të mikpritjes shqiptare.
Në ditët që pasuan, Kukësi përjetoi një rritje të menjëhershme të popullsisë, duke u bërë simbol i mbështetjes për të dëbuarit nga Kosova. Rreth 70 mijë kosovarë u sistemuan në zona të ndryshme të qarkut.
Ndërsa një pjesë u largua drejt qyteteve të tjera me ndihmën e mjeteve të ushtrisë dhe transportit civil, mijëra të tjerë mbetën në kampet e përkohshme të ngritura në qytet.
16 prilli është shpallur zyrtarisht “Dita e Eksodit” dhe përkujtohet çdo vit në Kukës për të nderuar vuajtjet e refugjatëve kosovarë dhe bujarinë e popullit vendas.
Një ndër simbolet më të rëndësishme të kësaj dite është Obelisku në Kukës një kullë 23.5 metra e lartë, ndërtuar në vendin ku u vendosën çadrat e para, e mbushur me fotografi që dokumentojnë eksodin e vitit 1999. Obelisku është kthyer në një nga pikat më të vizituara turistike të qytetit.
Ndërkohë, në Han të Elezit ndodhet Qendra Përkujtimore “Bllaca ’99”, me monumentin “Muri i Kujtesës” dhe parkun “Hasan Prishtina” – një kujtesë e përhershme për dhimbjen e shqiptarëve dhe ndihmën e ndërkombëtarëve në çlirimin e Kosovës.
Ky përvjetor mbetet një thirrje për kujtesë kolektive, nderim për viktimat dhe vlerësim për sakrificën dhe solidaritetin që shpëtoi jetë./Kosovapress/
