Në kulmin e protestave, Rama shton taksat për bizneset dhe qytetarët: More para për shtetin, më shumë barrë për shqiptarët

Në një kohë kur mijëra qytetarë po protestojnë kundër korrupsionit, kostos së jetesës, gjendjes së arsimit dhe mënyrës se si qeverisen paratë publike, qeveria e Edi Ramës paraqet një paketë të re fiskale që parashikon rritjen e taksave për bizneset, dividendët, konsumin dhe pagat më të larta.

Ironia është se, ndërsa qytetarët kërkojnë llogari për paratë që paguajnë prej vitesh, qeveria propozon t’u marrë edhe më shumë.

Paketa fiskale për vitin 2027 parashikon rritjen e TVSH-së standarde nga 20% në 21%, tatimit mbi fitimin e korporatave nga 15% në 17%, pothuajse dyfishimin e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, si dhe një fashë të re tatimore prej 32% për pjesën e pagave mbi 670 mijë lekë në muaj.

Në të njëjtën kohë, rreth 17.500 biznese të tjera mund të futen në skemën e TVSH-së, duke u përballur me detyrime dhe kosto shtesë.

Çfarë do të thotë kjo për qytetarin e zakonshëm?

Rritja e TVSH-së standarde mund të ndikojë drejtpërdrejt në çmimet e produkteve dhe shërbimeve. Nëse bizneset e kalojnë koston shtesë te konsumatorët, shqiptarët do të paguajnë më shumë për një pjesë të blerjeve të tyre.

Ndërkohë, bizneset do të paguajnë më shumë tatim mbi fitimin dhe dividendët, ndërsa mijëra subjekte të vogla do të përballen me detyrime të reja të TVSH-së.

Për pagat, qeveria propozon tre fasha tatimore: 13% për të ardhurat e tatueshme vjetore deri në 3.24 milionë lekë, 23% për pjesën deri në 8.04 milionë lekë dhe 32% për pjesën mbi këtë kufi.

Zgjerimi i fashës së parë sjell lehtësim për një pjesë të punonjësve, por vendosja e normës 32% rrit tatimin për pjesën më të lartë të të ardhurave.

Qeveria parashikon edhe uljen e TVSH-së në 6% për ushqimet bazë dhe normën 10% për turizmin. Megjithatë, mbetet për t’u parë sa nga këto lehtësime do të reflektohen realisht në çmimet që paguajnë qytetarët.

Qytetarët protestojnë për shërbimet, qeveria kërkon më shumë taksa

Kjo paketë vjen në një nga momentet më të tensionuara politike dhe shoqërore në vend.

Prej muajit maj, Shqipëria është përfshirë nga protesta që nisën me kundërshtimin e projekteve turistike në zona të mbrojtura dhe më pas u zgjeruan në një lëvizje kundër qeverisë. Në tetor, protestave iu bashkuan masivisht studentë dhe të rinj që kërkojnë arsim më cilësor, ulje të kostove të studimit, luftë kundër korrupsionit dhe dorëheqjen e kryeministrit.

Pakënaqësia lidhet edhe me mungesën e mundësive ekonomike, koston e jetesës dhe mënyrën e administrimit të fondeve publike.

Në vend të një përgjigjeje të qartë se si do të përmirësohen shërbimet dhe si do të kontrollohen shpenzimet, qytetarët përballen tani me propozime për detyrime të reja fiskale.

Këtu qëndron kontradikta më e madhe: qytetarët kërkojnë llogari për taksat që kanë paguar, ndërsa qeveria kërkon të mbledhë më shumë taksa.

Spitalet, shkollat, rrugët, policia, administrata dhe pagat e zyrtarëve financohen nga paratë e qytetarëve. Këto shërbime nuk janë favore të qeverisë, por detyrime të shtetit ndaj tatimpaguesve.

Pikërisht për cilësinë dhe administrimin e tyre po ngrihen sot pyetje në rrugët e Shqipërisë.

Nga gjobat për protestuesit, te taksat e reja për qytetarët

Vetëm dy ditë më parë, Rama prezantoi masa të reja ndëshkuese ndaj protestave që përshkallëzohen në dhunë, përfshirë gjoba prej 500 mijë lekësh për pjesëmarrësit, edhe kur ata nuk kryejnë personalisht akte dhune. Masa të tilla kanë ngritur pikëpyetje serioze për proporcionalitetin dhe përgjegjësinë individuale.

Tani, në mes të së njëjtës krizë, qeveria paraqet edhe një paketë që zgjeron barrën fiskale.

Ndërkohë, debati për korrupsionin dhe përdorimin e fondeve publike mbetet i hapur. Më 20 tetor, SPAK formalizoi akuza ndaj ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku për çështje që lidhen me kontrata publike me vlerë mbi 200 milionë euro. Balluku i ka mohuar akuzat.

Ky zhvillim e bën edhe më të rëndësishme kërkesën për transparencë: përpara se të rriten të ardhurat e buxhetit përmes taksave, si garantohet se paratë ekzistuese shpenzohen me përgjegjshmëri?

Sa më shumë duhet të paguajnë shqiptarët?

Qeveria mund ta argumentojë paketën me nevojën për të rritur të ardhurat buxhetore, për të financuar shërbimet publike dhe për të rishpërndarë barrën tatimore.

Por një politikë fiskale nuk mund të vlerësohet vetëm nga sa para arrin të mbledhë shteti. Duhet të vlerësohet edhe nga ndikimi mbi qytetarët, bizneset, çmimet dhe cilësia e shërbimeve që financohen.

Në mes të protestave, pyetja nuk është vetëm pse qeveria kërkon më shumë para, por pse qytetarët vazhdojnë të kërkojnë në rrugë shërbimet dhe llogaridhënien për të cilat paguajnë taksa çdo ditë.

Sepse shteti nuk po u kërkon shqiptarëve një kontribut për herë të parë. Ata kanë paguar prej vitesh.

Dhe përpara se t’u kërkohet të paguajnë më shumë, meritojnë një përgjigje të qartë: Ku kanë shkuar paratë e deritanishme dhe çfarë do të ndryshojë konkretisht me ato që qeveria kërkon të mbledhë tani?