Nga 650 në vetëm 6 lindje në vit! Mungesa e mjekëve dhe shërbimeve në Has i detyron gratë të lindin në Kosovë

Materniteti i Hasit, dikur një institucion ku regjistroheshin qindra lindje në vit, sot funksionon me kapacitete minimale, ndërsa gratë e zonës detyrohen të udhëtojnë drejt Kosovës për të marrë shërbimin shëndetësor që nuk u ofrohet më plotësisht në vendin e tyre.

Spitali i Hasit, vetëm 30 minuta larg Gjakovës, është kthyer në spital ditor që prej vitit 2025, pavarësisht protestave të personelit mjekësor. Reduktimi i shërbimeve dhe mungesa e mjekëve kanë bërë që materniteti të humbasë pothuajse tërësisht funksionin që kishte dikur.

Valbona Peka, mami me mbi 40 vite përvojë në këtë spital, tregon për “Inside Story” se gjatë viteve 1980 regjistroheshin deri në 650 lindje në vit, ndërsa sot numri mund të arrijë në vetëm gjashtë.

Aktualisht, materniteti pret vetëm lindje të thjeshta. Në rast komplikacionesh, gratë nuk mund të marrin trajtimin e nevojshëm në Has dhe orientohen drejt spitalit të Gjakovës.

Ndërkohë, në spitalin “Isa Grezda” të Gjakovës, drejtuesi Hilmi Shala ka deklaruar se gjatë periudhës së raportuar janë regjistruar 42 lindje dhe se foshnjave do t’u jepet nënshtetësi kosovare.

Situata në Has është pjesë e një problemi më të gjerë të sistemit shëndetësor shqiptar. Aktualisht, në vend funksionojnë 11 spitale rajonale dhe 24 spitale bashkiake, por përqendrimi i pajisjeve të avancuara diagnostikuese dhe terapeutike në Tiranë dhe pjesërisht në qendrat rajonale ka lënë spitalet e vogla me kapacitete të kufizuara.

Shumë prej tyre mbështeten në pajisje bazë, të trashëguara ose të siguruara përmes donacioneve, ndërsa mungesa e personelit të specializuar kufizon më tej shërbimet.

Nga fillimi i vitit 2024 nisi zbatimi i kartës së autonomisë menaxheriale për pesë spitale, pas projektit pilot në Spitalin Memorial të Fierit.

Eglantina Bardhi, drejtoreshë ekzekutive e TFL-së, ka theksuar nevojën për rishpërndarjen e shërbimeve spitalore, duke argumentuar se institucionet që nuk plotësojnë standardet e kujdesit ndaj pacientëve nuk mund të mbahen në funksion vetëm për të ruajtur vendet e punës. Sipas saj, spitale të tilla duhet të kthehen në struktura të shërbimit ditor.

Por në Has, pasojat e këtij transformimi janë konkrete. Pavarësisht përpjekjeve të personelit për të ruajtur kushtet higjienike dhe funksionimin e objektit me investime minimale, materniteti nuk është më në gjendje të përballojë lindjet me komplikacione. Situatën e rëndon edhe mungesa e mjekëve nga Shqipëria që të punojnë në këtë spital.

Nga 650 lindje në vit në vetëm gjashtë, rënia e maternitetit të Hasit tregon se si reduktimi i shërbimeve spitalore po i detyron qytetarët të kërkojnë kujdes shëndetësor përtej kufirit. Ndërsa në Gjakovë regjistrohen lindje, në Has një shërbim themelor për gratë e zonës është kthyer në një mundësi gjithnjë e më të kufizuar.